Applaus voor jezelf

Lesmethode ter bevordering van de emotionele competentie van kinderen tussen 4 en 7 jaar

Omdat leerkrachten constateerden dat veel asielzoekerskinderen tussen de 4 en 7 jaar gedrags- en emotionele problemen vertonen, heeft Pharos voor de onderbouw van de basisschool Applaus voor jezelf ontwikkeld. De problemen van deze kinderen zijn onder meer het gevolg van de gezinssituatie en de leefomstandigheden in een asielzoekerscentrum. Maar ook andere kinderen hebben dergelijke problemen die het gevolg zijn van problemen thuis en van het onvermogen van ouders om hen voldoende steun te bieden in hun sociaal-emotionele ontwikkeling.
In de thuissituatie van de kinderen, maar ook op school, is er vaak weinig ruimte om aan allerlei gevoelens en emoties uiting te kunnen (en te durven!) geven. Applaus voor jezelf is bedoeld om hiervoor ruimte te creëren.

Methode
De methode bestaat uit negen wekelijkse lessen van ongeveer een uur. De lessen zijn gericht op het opbouwen van zelfvertrouwen door de kinderen te leren goed naar zichzelf en de ander te kijken. Daarnaast zijn ze gericht op versterking van de emotionele competentie door hen te leren de verschillende gevoelens te herkennen en te benoemen en hieraan uitdrukking te (durven) geven.
De hoofdpersoon in de lessenreeks is de handpop Kiko, die in zijn koffer een lange reis heeft gemaakt door allerlei landen: Mijn Lijf, Ik en Jij, Laat maar zien wat je wilt, Blij, Boos, Verdrietig en Bang. Kiko nodigt de kinderen uit samen met hem de reis nog eens te maken, omdat hij er zoveel van geleerd heeft. Kiko is in de lessenreeks de vertrouwensfiguur waaraan kinderen hun geheimpjes kunnen vertellen. Hij is ook degene die hen voortdurend complimentjes geeft, als ze dingen hebben gedaan of gemaakt.
Naast Kiko heeft ook het aapje Coco een rol in de lessen. Het lijkt een beetje op de kinderen. Coco is soms onzeker en heeft last van allerlei gevoelens, waarvan hij niet weet waar die vandaan komen. Kiko leert hem dat zoiets normaal is en dat hij best blij, boos, verdrietig of bang mag zijn.
De kinderen maken koffertjes voor zichzelf; elke les stoppen ze daarin iets wat ze gemaakt hebben. Aan het einde van de reis, bij het afscheid, mogen ze de koffertjes mee naar huis nemen. Zo kunnen ze altijd weer terugdenken aan de reis en hoe ze daarbij met hun gevoelens zijn omgegaan.

Leskoffer
De koffer waarin Kiko reist en waaruit hij elke les tevoorschijn komt, is tevens de leskoffer. Ook Coco heeft daarin een plaats.
In de koffer zit een ladenblok met laatjes voor elk van de vier gevoelens. Bij de lessen over de gevoelens gaat het laatje open dat bij dat gevoel hoort. Er zitten platen in waarop Coco bepaalde gevoelens uitbeeldt. In elk laatje zit ook een stempel van een gevoel die op werkstukjes van de kinderen gezet kan worden. Naast de gevoelsplaten zijn er ook illustraties over verschillen tussen kinderen. Verder is er nog een aantal werkbladen, die gekopieerd moeten worden en die de kinderen tijdens bepaalde activiteiten gebruiken.
De leskoffer bevat ook pictogrammen voor de verschillende onderdelen van de lessen.
Een belangrijk instrument in de methode is de gevoelsmeter. Hierop kunnen de kinderen non-verbaal, door middel van een magneetje met hun naam, aangeven hoe zij zich voelen. Ook na afloop van de lessenreeks kan de gevoelsmeter in de klas een belangrijke rol blijven spelen.
In de koffer zit een CD met liedjes die speciaal voor Applaus voor jezelf zijn gecomponeerd: het Applauslied, dat aan het begin en het einde van elke les wordt gezongen en liedjes over de verschillende gevoelens. Voor de ontspanningsoefeningen bevat de CD rustgevende muziek.
Tenslotte bevat de leskoffer een dubbel DVD, waarop te zien is hoe de activiteiten per les verlopen en met een uitleg van de bediening van de handpop Kiko. Uiteraard behoort ook een handleiding tot het lespakket met een overzichtelijke beschrijving van alle lessen en onderdelen ervan, een theoretische onderbouwing van de methode en een uitgebreide beschrijving van de inhoud, de invoering en de uitvoering.
Zowel de leskoffer als de inhoud zijn gemaakt van hoogwaardige materialen die tegen een stootje kunnen.

Effecten
Hoewel een effectonderzoek geen significante veranderingen bij kinderen heeft laten zien in vergelijking tot kinderen die de methode niet volgden, zagen de uitvoerende leerkrachten vaak wel degelijk veranderingen. Zo constateerden zij dat vooral de lastige kinderen, met problemen in de gezinssituatie, er veel baat bij leken te hebben; ook konden deze hun gevoelens beter benoemen. Kinderen herhaalden na afloop van de lessen ook vaak dingen uit de lessen en zongen de liedjes. De leerkrachten constateerden tevens veranderingen bij zichzelf in de wijze waarop zij naar kinderen keken en omgingen met de gevoelens van deze kinderen.

Training
De ervaringen met de methode tot nu toe hebben uitgewezen dat een voorafgaande training voor uitvoerders gewenst is. De uitvoering vergt een andere houding ten opzichte van de kinderen en vaardigheden om met (uitingen van) gevoelens om te gaan.
Pharos verzorgt een training van een dag, op aanvraag en bij voldoende deelname.
Bij een training met open inschrijving bedragen de kosten per deelnemer
€ 160,-; een in-company training kost € 850,- excl. reiskosten.
Aanmelding  per telefoon 030 234 98 00

Kosten leskoffer
De leskoffer, inclusief alle materialen, kost € 425,- en is te bestellen bij Pharos.