Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Verslag minisymposium 'De verhalen achter een beeldverhaal'

24-10-2017laaggeletterdheid

Minisymposium op 17 oktober bij Pharos te Utrecht

Hoe krijgen we voor elkaar dat er meer eenvoudig voorlichtingsmateriaal over opvoeden en gezondheid beschikbaar komt voor de praktijk? Door meer samen te werken en van elkaar te leren! Dat dit kan, hebben we laten zien op het minisymposium De verhalen achter een beeldverhaal op 17 oktober in Utrecht: vertegenwoordigers van drie organisaties vertelden over de samenwerking met Pharos aan een concreet eindresultaat, een beeldverhaal voor laaggeletterde cliënten.

Voor laaggeletterden zijn voorlichtingsmaterialen vaak te talig: ze bevatten te veel tekst en te weinig ondersteunend beeld. Een beeldverhaal daarentegen is een eenvoudig materiaal, gedrukt of audiovisueel, waarin een boodschap wordt overgebracht door afbeeldingen en korte teksten in eenvoudige taal. Nicole Poirot van de GGD Amsterdam, verpleegkundige bij het VoorZorg-programma, werkte namens het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid samen met Pharos en enkele cliënten aan een boekje over de gevaren van het delen van (sexy) foto’s op social media: ‘We waren bezig met een vernieuwingsslag: hoe gaan we de materialen die we gebruiken bij onze cliënten aanpassen? Uit een bijeenkomst met alle VoorZorg-verpleegkundigen bleek dat we aandacht moesten gaan besteden aan social media. Tijdens een huisbezoek heb ik met een moeder over dit onderwerp gesproken en daar kwamen al heel wat problemen en voorbeelden naar voren. Toen is Pharos in beeld gekomen en hebben we besloten om gezamenlijk een beeldverhaal te gaan ontwikkelen.’

Tineke Bos van de Stichting Wijkteams Amersfoort en Marjolijn van Leeuwen van Pharos werkten samen met bewoners en Stichting Al Amal in Amersfoort aan twee beeldverhalen, één over lichte opvoedvraagstukken en één over zwaardere problematiek. Tineke: ‘Ik adviseer iedereen die een beeldverhaal wil gaan ontwikkelen: neem de lange weg en betrek iedereen erbij. Ga met de jeugdgezondheidzorg in gesprek, met wijkteammedewerkers, met een zelforganisatie, etc. Dat kost wat tijd, maar levert uiteindelijk veel op. Je leert zo ontzettend veel van elkaar. De uitkomst is veel mooier dan ik had gedacht, ik ben superblij met de twee boekjes die we hebben ontwikkeld.’

Betrek je doelgroep

Ook samenwerking met mensen uit de doelgroep levert veel op, zowel voor de cliënten als de professionals. Nicole Poirot: ‘Ik werk veel met laaggeletterde zwangere vrouwen en moeders. Door hen te vragen de conceptmaterialen te beoordelen, zet je ze in hun kracht. Je zegt eigenlijk: wij hebben jou nodig. De vrouwen vonden het heel leuk om mee te doen, en het voordeel voor jezelf is dat je je doelgroep beter leert kennen.’ Wijkteammanager Tineke Bos beaamt dat: ‘Onze testpersonen vonden het geweldig dat ze mee mochten denken en praten.’

Linda Springvloet van het Trimbos-instituut en Naïma Abouri van Pharos deden onderzoek onder laagopgeleide vrouwen die doorroken tijdens de zwangerschap en ontwikkelden op basis daarvan enkele beeldverhalen over de zwangere Wendy die worstelt met stoppen met roken en gestopt blijven. Vooronderzoek is belangrijk, benadrukken zij: praat met enkele laaggeletterde cliënten, zo krijg je een beter beeld van hun leefwereld en wat daarin speelt. Doordat de beeldverhalen lokaal zijn ontwikkeld, sluiten ze goed aan bij de belevenissen en behoeftes van cliënten.

Verleiden tot lezen

Illustrator van beeldverhalen Maartje Kunen geeft als tip om niet te veel informatie in een tekening te stoppen. ‘Een afbeelding moet mensen verleiden om de bijbehorende tekst te lezen. Het is veel moeilijker om een eenvoudige tekening te maken, omdat je goed moet nadenken over wat je weglaat.’ Dat dit inderdaad lastig is merkten de ongeveer 50 deelnemers aan den lijve, toen ze in een workshop in tweetallen een kort beeldverhaal moesten maken over het beroep van één van hen. In een ontspannen en vrolijke sfeer werd er getekend en – spaarzaam – geschreven. Aan het eind van de workshop presenteerden enkele koppels hun beeldverhaal aan de groep. Maartje Kunen concludeert: ‘Als je iets visueel moet overdragen, ga je anders nadenken. En zoals we vandaag hebben gezien, hoef je geen tekentalent te zijn om een goede tekening te maken!’ Uit de evaluatie bleek dat mensen de workshop heel leuk vonden en dat ze daar veel van geleerd van hebben.

Nieuw spoor

Een van de deelnemers was Tanja van Duuren van het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg. ‘Ik was eigenlijk niet hiernaartoe gekomen met het idee dat ik zelf materialen zou kunnen ontwikkelen. Maar deze middag heeft mij wel op een nieuw spoor gezet. Wat voor beeldverhalen hebben we precies nodig en hoe krijg ik het binnen onze organisatie en de gemeenten voor elkaar om daar tijd en geld voor vrij te maken? Dat vind ik wel een uitdaging. Ik vond het symposium heel inspirerend. De noodzaak van beeldtaal was mij wel duidelijk, maar het helpt me heel erg om een keer met gelijkgestemden bij elkaar te zitten en te beseffen: ja, hier moeten we echt harder voor gaan dan we nu doen.

Meer informatie

De e-mail nieuwsbrief van Pharos ontvangen? Meld je aan voor de digitale nieuwsbrief
Terug naar het nieuwsoverzicht