Terugkeerders

Het denken over zelfstandige terugkeer, of de acceptatie van gedwongen terugkeer, wordt beïnvloed door een complex van factoren. Uitgeprocedeerde asielzoekers maken een afweging tussen de mogelijkheden en kansen in het land van herkomst en die in Nederland. Het vooruitzicht om ongedocumenteerd en vrijwel rechteloos in Nederland te blijven is niet aantrekkelijk. Toch blijkt uit onderzoek dat de factoren in het land van herkomst zwaarder wegen dan die in het gastland. Het gaat hierbij vooral om aspecten van veiligheid. Ook andere factoren spelen een rol, zoals de mogelijkheden op het gebied van huisvesting, werk, de relatie met familie en vrienden en de toegankelijkheid van sociale en medische voorzieningen.

Relatie gezondheid en terugkeer

De relatie tussen gezondheid en het besluit tot terugkeer blijkt niet consequent. Enerzijds zijn er aanwijzingen dat gezondheidsklachten kunnen bijdragen aan het besluit tot terugkeer. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die hun klachten wijten aan het verblijf in Nederland en denken dat hun klachten zullen verdwijnen wanneer ze terug zijn in een vertrouwde omgeving. Meestal vinden onderzoekers desalniettemin dat medische klachten juist een belemmering vormen voor terugkeer.

Belemmering terugkeer

Een vaak genoemde verklaring is dat de medische voorzieningen in het land van herkomst over het algemeen slechter of minder toegankelijk zijn dan in Nederland. Ook is het aannemelijk dat mensen met gezondheidsklachten minder goed in staat zijn om zich te informeren over terugkeermogelijkheden. Een andere verklaring luidt dat mensen met gezondheidsklachten hun familieleden in het land van herkomst niet willen belasten met hun ziekte en de bijkomende medische kosten. En voor mensen die geen netwerk meer hebben in het land van herkomst is terugkeer met gezondheidsklachten helemaal een onzekere stap.

Naarmate mensen gezonder zijn, blijken zij positiever te staan ten opzichte van terugkeer en hun mogelijkheden tot herintegratie in het land van herkomst. Gezondheid draagt kennelijk bij aan het (zelf)vertrouwen dat nodig is om terugkeer tot een succes te maken.