Kennispunt Jeugdige migranten/vluchtelingen en gezondheid
Startpagina
 
Projecten
 
Actueel
 
Artikelen en presentaties
 
Rapporten & dossiers
 
Scholing
 
Advies en Faq's
 
Medewerkers/vacatures
 
Links

Welkom op het Kennispunt Jeugd

Een aanzienlijk deel van jeugdige nieuwkomers uit niet-westerse landen in Nederland ondervindt problemen op het gebied van gezondheid, welbevinden en ontwikkeling. Met name de lage sociaaleconomische status en niet-westerse cultuur-etnische achtergrond dragen bij aan deze situatie. Het opheffen van deze achterstanden is door de jaren een lastig probleem gebleken. De drempel naar zorginstellingen blijkt vaak te hoog of interventies door deze instellingen sluiten vaak niet aan bij de specifieke aard van de problematiek. Ook de afstemming tussen instellingen onderling laat te wensen over. Pharos zet zich in de om de belemmerende factoren bij de zorg aan nieuwkomers- en vluchtelingenjongeren weg te nemen en is hiertoe op veel terreinen en met tal van samenwerkings-partners actief. Een uitgebreide beschrijving van de activiteiten van Pharos rondom dit onderwerp kunt u lezen in het meerjarenprogramma 2010-2013.

Kennisdossier Kindermishandeling in migrantengezinnen
Kennisdossier Preventieve Opvoedingsondersteuning voor Migrantenouders
Projecten
Interventies en good practices
Onderzoek naar jonge nieuwkomers op school
Kids Alright. Een project gericht op bestrijding en preventie van kindermishandeling binnen asielzoekersgezinnen.
Onderzoek naar vroegsignalering bij allochtone kinderen met het Preventief Gezondheidsonderzoek
Ouderbetrokkenheid bij sociale vaardigheidstrainingen 
Kennisdossier Allochtone jeugd & kindermishandeling
Thuis in Burgerschap
Integrale aanpak gemeenten: advisering en ondersteuning Centra voor Jeugd en Gezin (CJG)
Kennisoverdracht, voorlichting, informatie en advies 
Landelijke Kennispunt Jeugd
• Deskundigheidsbevordering Jeugdgezondheidszorg en jeugdzorg
Actuele zaken en beleidsadvisering
Activiteiten

Onderzoek naar vroegsignalering bij allochtone kinderen met het Preventief Gezondheidsonderzoek
Allochtone kinderen en jongeren in Nederland hebben te kampen met onevenredig grote gezondheidsachterstanden en – risico’s, ook op psychosociaal gebied, die vaak niet of niet tijdig worden onderkend. De preventieve gezondheidszorg schiet voor allochtone jeugd nog tekort, zeker op het vlak van de psychosociale gezondheid. De JGZ signaleert bijvoorbeeld bij jongeren van Turkse en Marokkaanse afkomst juist minder psychosociale problemen tijdens het preventief gezondheidsonderzoek (PGO) dan bij Nederlandse jongeren, hoewel ze er meer hebben. Het PGO is momenteel het belangrijkste instrument in Nederland waarmee vroegtijdig gezondheidsproblemen van kinderen (5-14 jaar) kunnen worden gesignaleerd. Het PGO wordt doorgaans afgenomen bij kinderen in groep 2 en 7 van het basis-, en tweede klas van het voortgezet onderwijs. Als het PGO bij allochtone jeugd niet werkt zoals bedoeld, kunnen de directe en indirecte kosten hoog oplopen: valse positieven leiden direct tot kosten voor onnodige interventies; valse negatieven leiden tot hoog oplopende, vermijdbare, kosten later. In 2005 besloot GGD Nederland om bij dit PGO de ouderversie van de Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) als standaard signaleringsinstrument voor psychosociale problemen bij kinderen van 7–12 jaar te gaan gebruiken . Deze versie is de enige die voor Nederland gevalideerd is. X

Aanleiding
De aanleiding voor dit onderzoek is de constatering dat de bruikbaarheid en doelmatigheid van instrumenten en procedures die in de preventieve gezondheidszorg aan allochtone jeugd worden gebruikt twijfelachtig zijn. Er wordt te weinig rekening gehouden met etnische en culturele verschillen en de vaak ernstige taalbarrière. Dit is wellicht één van de belangrijkste oorzaken dat psychosociale problemen van allochtone kinderen niet of te laat worden onderkend, waarmee de mogelijkheid van een vroegtijdige interventie verkeken is. 

Doel
We hopen met dit onderzoeksproject te achterhalen waar procedures en instrumenten – met name de SDQ - binnen het Preventief Gezondheidsonderzoek voor vroegsignalering precies tekort schieten om deze zodanig te kunnen aanpassen dat ze ook voor de allochtone doelgroepen bruikbaar zijn en doelmatig kunnen worden ingezet. 

Doelgroep
Ouders met kinderen in de leeftijd van 10 – 12 jaar van niet-westerse allochtone herkomst, die deelnemen aan het preventief gezondheidsonderzoek. 

Werkwijze
Het project bestaat uit een reeks van vier kleine, exploratieve onderzoeken die in de periode 2007-2008 worden uitgevoerd bij verschillende GGD’s. Van elk deelonderzoek wordt apart verslag gedaan. Bij elk onderzoek worden 10 à 20 ouders en enkele verpleegkundigen geïnterviewd. Daarnaast vullen de verpleegkundigen na elk gesprek een registratieformulier in, dat als derde bron van informatie dient. 

Resultaat
Een eindrapport met aanbevelingen voor de uitvoeringspraktijk én aanbevelingen voor verder onderzoek naar het PGO en naar vroegsignalering bij allochtone kinderen in zijn algemeenheid. 

Projectleider
Roelof Vos.
X
Ouderbetrokkenheid bij sociale vaardigheidstrainingen;
Een methodiek om allochtone ouders beter te betrekken bij de sociale vaardigheidstraining van hun kind. 

Aanleiding
De vier welzijnsorganisaties in Utrecht: Cumulus, Doenja, Portes en Zuwe hebben een training als aanbod voor kinderen in de basisschoolleeftijd met een tekort aan sociale vaardigheden. De rol van de ouders is essentieel bij het in praktijk brengen van datgene wat de kinderen leerden tijdens de training. Over het algemeen is de ervaring dat het moeilijk is om allochtone ouders bij de training te betrekken. Wil de training ook voor allochtone kinderen tot de gewenste resultaten leiden, dan is het nodig dat er een methodiek ontwikkeld wordt om hun ouders bij de training te betrekken. X

Doel
Het aanpassen dan wel ontwikkelen van een oudercomponent aanvullend aan sociale vaardigheidstrainingen (sova-training). Uiteindelijk doel is het vergroten van het effect van sova- trainingen bij allochtone kinderen in de basisschoolleeftijd door het borgen van nieuw aangeleerde vaardigheden in de thuissituatie. 

Doelgroep
De doelgroep bestaat uit allochtone ouders en/of opvoeders van kinderen op de basisschool die deelnemen aan een sova-training. 

Werkwijze 
Onderzoek naar de oorzaken van de geringe betrokkenheid van sommige allochtone ouders bij de sova-trainingen; 
Op basis hiervan het ontwikkelen van een methodiek om ouders beter bij de sociale vaardigheidstraining van hun kind te betrekken 
De methodiek testen in twee pilots, en vervolgens verbeteren. 

Looptijd
Dit project is na een voorbereidingsfase begin april 2008 van start gegaan en zal in december 2008 afgerond worden. 

Beoogd resultaat
Een beschreven methodiek voor het beter betrekken van allochtone ouders bij de sociale vaardigheidstraining van hun kind 

Partners/opdrachtgever
De 4 Utrechtse welzijnsorganisaties Cumulus, Doenja, Portes en Zuwe en de gemeente Utrecht 

Stand van zaken zomer 2008
Het onderzoek is afgerond, aan het concept voor de methodiek wordt gewerkt 
X
Kennisdossier Allochtone jeugd & kindermishandeling 

Aanleiding
Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) heeft in opdracht van het Ministerie van VWS het initiatief genomen om haar kennis aan te bieden in de vorm van kennisdossiers. Doel is dat de kennis over jeugd beter toegankelijk wordt. Pharos werkt hierbij met het NJI samen en stelt eveneens dossiers samen, daarbij het format van het NJI gebruikend. Uiteraard gaan deze over de gezondheid en het welzijn van allochtone jeugd. Daarmee vult Pharos het NJI aan. Het eerste dossier gaat over allochtone jeugd & kindermishandeling X

Doel
Kennis over allochtone jeugd zo aanbieden dat er goed mee gewerkt kan worden door professionals die in de betreffende sector werkzaam zijn. Dit met als einddoel het verbeteren van de preventie van problemen, en de zorg aan allochtone jeugd. 

Doelgroep
Hulp- en zorgverleners aan allochtone jeugd, beleidsmakers, leerkrachten en andere professionals die met allochtone jeugd te maken hebben. 

Werkwijze
Deskonderzoek naar bestaand materiaal over allochtone jeugd & kindermishandeling en het presenteren van het gevonden materiaal in een online dossier. Na afronding van het dossier over kindermishandeling zal met het NJI een thema gekozen worden voor het volgende kennisdossier. Pharos zal meten hoe vaak de dossiers geraadpleegd worden. 

Looptijd
Dit onderzoek is begin april 2008 gestart en zal in het najaar van 2008 online komen 

Beoogd resultaat
Digitale kennisdossiers zijn het resultaat. 

Partner
NJI 

Stand van zaken zomer 2008
Alle informatie is verzameld, wordt nu beschreven en in dossiervorm gegoten
X
Thuis in Burgerschap

Aanleiding
Het bevorderen van actief burgerschap is een nieuw kerndoel voor het onderwijs, maar dat kunnen kinderen alleen als zij sociaal geïntegreerd zijn. Dat betekent: erbij horen; geaccepteerd, erkend en gewaardeerd worden; en in staat zijn om een netwerk van relaties op te bouwen. Pas dan ontstaat de motivatie voor een actieve inzet voor hun omgeving. Sociale integratie rust op een solide basis van psychische gezondheid en zelfredzaamheid.  
Pharos heeft daarom in 2008 Thuis in Burgerschap ontwikkeld, een lesmethode voor leerlingen van 10 tot 15 jaar in het basis- en in het voortgezet onderwijs. Actief burgerschap uitoefenen kan alleen als mensen sociaal geïntegreerd zijn. Dat betekent: erbij horen; geaccepteerd, erkend en gewaardeerd worden; en in staat zijn om een netwerk van relaties op te bouwen. Pas als mensen sociaal geïntegreerd zijn, ontstaat de motivatie voor een actieve inzet voor hun omgeving. Sociale integratie rust op een solide basis van psychische gezondheid en zelfredzaamheid. Voor het versterken van een basis van mentale gezondheid is in deze methode veel aandacht.
Er wordt gebruikt gemaakt van Verhalend Ontwerpen. In het eerste verhaal Buitenstaanders ligt veel nadruk op de sociale integratie van de nieuwkomers: erbij horen, geaccepteerd, erkend en gewaardeerd worden. Immers pas als kinderen zich thuis voelen in de klas, op school, in de samenleving, zullen ze bereid zijn zich in te zetten voor die samenleving. Bij het tweede verhaal Als wij iets zouden willen veranderen.... ontdekken leerlingen wat je in je omgeving zou willen verbeteren en hoe je dat met je klasgenoten binnen en buiten de school aanpakt. Ouderbetrokkenheid is ingebouwd in het lesprogramma. Een bijgesloten Cd-rom toont hoe de lessenserie in de praktijk werkt. Hoewel bedoeld voor leerlingen voor leerlingen van 10 tot 15 jaar in het basisonderwijs en op middelbare scholen is deze methode ook buiten het onderwijs, bijvoorbeeld in buurtcentra,

Het bijbehorend theorieboek, gaat onder andere in op vragen als : Wat moeten we verstaan onder sociale integratie. Wat is een burger, wat verstaan we onder een democratische samenleving en welke condities zijn nodig voor actief burgerschap? Welke competenties heeft een actief burger nodig en wat is de rol van de het onderwijs hierin. Het boek geeft inzicht in de ontwikkeling van Nederland naar een moderne democratische samenleving met zijn vrijheden en grondrechten. De auteur benadrukt dat burgers ook plichten hebben, construeert een model voor actief burgerschap en geeft aan wat de rol van het onderwijs hierin kan zijn. X

Doel

Het ontwikkelen van een lesmethode om sociale integratie en burgerschap te bevorderen. 

Doelgroep
Leerlingen van 10 tot 15 jaar in het basis- en in het voortgezet onderwijs 

Werkwijze
In samenwerking met scholen en andere partijen ontwikkelen van school methode 

Looptijd
Dit onderzoek is begin april 2008 gestart en zal in het najaar van 2008 online komen 

Beoogd resultaat
Digitale kennisdossiers zijn het resultaat. 

Partner
NJI 

Stand van zaken zomer 2008
Er zijn twee boeken en een bijbehorend cd-rom uitgekomen 
X
Naar homepage Thuis in Burgerschap

Integrale aanpak gemeenten: advisering en ondersteuning Centra voor Jeugd en Gezin (CJG)
De landelijke en lokale overheid staan voor de uitdaging om de CJG’s zodanig vorm te geven dat zij een gezonde ontwikkeling van de jeugd adequaat kunnen ondersteunen. Het reguliere zorgaanbod is niet vanzelfsprekend toepasbaar en effectief voor allochtone jeugd en hun ouders. Oorzaken liggen vooral in een ontoereikende bereikbaarheid, toegankelijkheid en aansluiting van het zorgaanbod op de verwachtingen en behoeften van de allochtone jeugd en hun ouders.
Door de aandacht voor bovengenoemde aansluiting vooral te richten op de probleemwijken - die prachtwijken moeten worden -, kan het maximale rendement van een goede aansluiting verwacht worden.
Het ministerie van VROM heeft vanuit die optiek ook interesse getoond in de ondersteuning door Pharos bij de totstandkoming van een betere aansluiting van voorzieningen, waaronder de Centra voor Jeugd en Gezin, voor vluchtelingen- en migrantenjeugd en hun ouders X

Doel
Advisering en ondersteuning van CJG’s omtrent het even goed en doelmatig bereiken van de allochtone doelgroepen als ze autochtone jeugd en ouders doen, zodat met name de aanpak van zuigelingensterfte, overgewicht, psychosociale problemen, opvoedingsproblemen, kindermishandeling en een goede doorverwijzing naar gespecialiseerde hulp gewaarborgd kunnen worden.

Activiteiten 2008
1. In 2007 is bij drie gemeenten vastgesteld wat per gemeente de beste aanpak is om te analyseren welke interventies en werkwijzen van een CJG de juiste bereikbaarheid, aansluiting en effectiviteit bieden voor allochtone jeugd en hun ouders bieden. In 2008 gaat de daadwerkelijke analyse bij deze gemeenten van start.
2. op basis van de analyse bij deze gemeenten en CJG’s, formuleren welke interventies en werkwijzen moeten worden aangepast, en op welke termijn.
3. Starten met de daadwerkelijke implementatie van twee aangepaste interventies. Op voorhand gaan we uit dat één ervan in elk geval de bereikbaarheid van de doelgroep betreft.

Resultaten 2008
1. Rapportage van de gepleegde analyses, waarin wordt aangegeven wat de benodigde interventies en werkwijzen zijn voor een CJG waar het gaat om verbetering van toegankelijkheid van zorg en verbetering van zorg vorm voor allochtone jeugd en hun ouders.
2. Een plan van aanpak is ontwikkeld dat aangeeft hoe de onder 1. genoemde interventies en werkwijzen bij de CJG’s kunnen worden geïmplementeerd
3. Tenminste twee interventies worden geïmplementeerd

Samenwerkingspartners
Gemeenten; JGZ; GGD; Bureaus Jeugdzorg; eventuele andere betrokken partijen; landelijke en lokale zelforganisaties; allochtone cliëntenraden
VWS, VROM, COA, Vluchtelingenwerk, Forum en NJI, COA, Inlia, koepelorganisaties. 
X
Landelijke Kennispunt Jeugd
Er bestaat behoefte aan informatie en advies over migrantenjeugd in het algemeen en over ‘good-practices’ in het bijzonder. Daarnaast hebben het NJI en het RIVM plannen om een landelijk portaal Jeugd te openen. Zij stellen participatie van Pharos hierin zeer op prijs. Dit portaal zou in 2007 vorm krijgen, maar is tijdelijk stilgezet door andere prioriteiten van het RIVM. Een dergelijk project vraagt om voortdurende actualisering en onderhoud. Na 2008 zal dat dan ook in die zin worden gecontinueerd. X

Doelen:
· ontwikkelen, op basis van de gesignaleerde behoeften van het veld, van het informatiepunt jeugd van Pharos
· Samen met het NJI en het RIVM ontwikkelen van een Landelijk Kennispunt Jeugd

Activiteiten 2008:
1. uitbouwen en operationaliseren website, externe nieuwsbrief en I&A-lijn
2. aanhaken bij de activiteiten die het NJI en het RIVM hieromtrent ontwikkelen

Resultaten 2008
1. de Pharos website Jeugd, en de informatievoorziening van het I&A-punt zijn en worden verder uitgebouwd en geactualiseerd en in samenhang gemaakt met de informatie van het Landelijk Kennispunt Jeugd. Op de web site komt steesd meer informatie beschikbaar

Samenwerkingspartners
NJI en RIVM 
X
Deskundigheidsbevordering Jeugdgezondheidszorg en jeugdzorg
Eén van de belangrijkste ervaren knelpunten in het veld is het gebrek aan interculturele competenties bij een deel van de professionals. Hierin kan een onderscheid worden gemaakt in inzicht, houding en vaardigheden. Bevorderen van deze competenties zal ten goede komen aan de bereikbaarheid van voorzieningen voor allochtone ouders en jeugd en de toegankelijkheid en aansluiting (signaleren, interveniëren en doorverwijzen) van de zorg. Pharos richt zich jaarlijks op een segment van professionals waar op dat moment een duidelijke vraag is, of waar de actualiteit zorgt dat er een evidente noodzaak voor grotere interculturele competenties is. X

Doel
Professionals in de zorg toerusten met inzicht en competenties die nodig zijn allochtone jeugd en ouders adequate zorg te bieden.

Activiteiten
1. Ontwikkelen en toetsen van de module deskundigheidsbevordering voor medewerkers Jeugdzorg (Bureaus Jeugdzorg en Raden van de Kinderbescherming)
2. Ontwikkelen en in twee pilotlocaties toetsen van de module deskundigheidsbevordering voor specifieke groepen Jeugd Gezondheidszorg (JGZ)

Resultaten 2008
Beide trainingsmodules zijn ontwikkeld, getoetst op relevantie en afspraken rond vervolgtrainingen zijn gemaakt. 
X
Actuele zaken en beleidsadvisering
Beleid en ontwikkelingen rond de gezondheid en zorg voor jeugd zijn volop in beweging. Dat geldt ook voor maatschappelijke ontwikkelingen. Gebleken is dat de gezondheid van - en zorg aan allochtone jeugd en ouders – met name in combinatie met een lage SES - extra aandacht vragen. Pharos kan de (lokale) overheid de informatie geven die zij nodig hebben en hen adviseren hoe deze te vertalen naar beleidsontwikkeling. X

Doel
De (lokale) overheid en andere partijen informeren en adviseren over de gezondheid van en risicofactoren bij allochtone jeugd en over de effectiviteit van de zorg aan deze groep.
Samen met (lokale) overheid agenderen van noodzakelijke activiteiten.

Beleidsadvisering generaal
· Signalen uit het veld onderzoeken op hun relevantie
· Deze en resultaten van overige projecten vertalen naar beleidsadviezen

Beleidsadvisering 2008 
(uiteraard mede bepaald door de actuele ontwikkelingen), o.a. over:
· specifieke gezondheidsproblemen/achterstanden
· de functionaliteit van de Centra voor jeugd en gezin voor allochtone jeugd en gezinnen
· verbeteringen in de prachtwijken voor deze jeugd
· aanpak problemen binnen het onderwijs
· functionaliteit van de jeugdzorg
· effectieve instrumenten, richtlijnen en interventies
· deskundigheidsbevordering professionals
· internationale signalen, activiteiten en resultaten

Resultaten 2008-2010
· beleidsadvisering en -ondersteuning over actuele ontwikkelingen
· overzichtrapportages van relevante signalen
· factsheets
· rapportages van projectresultaten

Looptijd
2008-2010
X

Actueel

Kinderwoordenboek voor inburgeraars
Nieuwe deelnemers aan de inburgeringscursus in Zoetermeer krijgen sinds deze maand een Nederlands kinderwoordenboek mee voor hun kroost. De gemeente Zoetermeer hoopt dat het hiermee de taalachterstand bij kinderen kan verminderen en bij jonge kinderen kan voorkomen. Dit moet de kansen voor de kinderen bij hun schoolcarrière en later hun kansen in de Nederlandse maatschappij vergroten.

"Ouders wantrouwen consultatiebureaus"
Ouders On Line heeft zich kortgelden kritisch uitgelaten over het werk van de consultatiebureau's en het bureau Jeugdzorg. Professionals van deze organisaties voelen zich te kort gedaan. Lees verder op Ouders On Line

Kabinetsbeleid Antilliaans Nederlands probleemjongeren vanaf 2010
Het is de bedoeling dat in de toekomst bestaande instellingen iedereen adequaat helpen. Dit is iets anders dan dat iedereen op dezelfde manier wordt geholpen. Ook bestaande instellingen zullen met een specifieke aanpak kunnen en moeten werken als daarmee goede resultaten worden bereikt bij bepaalde groepen. Het kabinet wil uiteindelijk af van het specifieke beleid voor bepaalde groepen dat eruit bestaat dat er speciaal voor bepaalde groep (in dit geval Antillianen) projecten, structuren en organisaties worden opgericht. Het verdient de voorkeur om er naar toe te werken dat de bestaande instellingen wel goed zijn uitgerust. Dat daar nog veel moet gebeuren blijkt wel uit het feit dat allochtone jongeren zijn ondervertegenwoordigd in de lichte vormen van hulpverlening en juist oververtegenwoordigd in de zware vormen van hulpverlening. Dit kan er op wijzen dat problemen niet tijdig worden onderkend en afdoende behandeld. Lees brief minister Van der Laan     X

Website Respect2Love.nl vernieuwd 
Homoseksualiteit is onder migrantengroepen veelal een taboe. Allochtone HLTB-jongeren komen daarom andere problemen tegen en hebben andere behoeften dan hun autochtone homoseksuele of lesbische leeftijdsgenoten. De website Respect2Love levert een bijdrage aan de empowerment van deze jongeren. Naast dat ze er informatie vinden over homoseksualiteit, religie en cultuur, kunnen jongeren er met elkaar in gesprek gaan, ervaringen delen en meningen ventileren.
"Hoewel deze groep jongeren zich vaak in een netelige situatie bevindt, zet de website met name in op hun eigen kracht", aldus Wouter Neerings, voorzitter COC Nederland. "Met Respect2Love geven we deze jongeren een instrument om zelf hun emancipatieproces richting te geven". Jongeren kunnen een virtuele community oprichten met de mogelijkheid zelf activiteiten op te zetten. Er komt een agenda van feesten die in het land plaatsvinden en de site biedt mogelijkheden voor ontmoeting en dating. Respect2Love.nl        X

Allochtone jongeren hoger opgeleid, maar gezondheid op achterstand.
De situatie waarin niet-westers allochtone jongeren zich bevinden, is vergeleken met een paar jaar geleden op een aantal terreinen verbeterd. Zo zijn ze hoger opgeleid en meer aan het werk. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van de Landelijke Jeugdmonitor van het programma ministerie van Jeugd en Gezin. Niet-westers allochtone jongeren hebben ten opzichte van autochtone jongeren op deze terreinen nog wel een inhaalslag te maken. Dat geldt ook op het terrrein van gezondheid. Niet-westers allochtone jongeren van 2 tot 25 jaar hebben vaker met overgewicht te kampen dan hun autochtone leeftijdsgenoten (respectievelijk 22 om 14 procent in 2008). De niet-westers allochtone jeugd drinkt daarentegen minder dan de autochtone jeugd. Van de autochtone jongeren van 12 tot 19 jaar had in 2007 bijna 82 procent al ooit alcohol gedronken, van de niet-westerse allochtonen 57 procent. Lees monitor     X

Hoogleraren jeugdgezondheidszorg luiden alarmbel 
Er gaat veel aandacht naar kindermishandeling en te weinig naar de normale taken van de jeugdgezondheidszorg. Dat stellen de hoogleraren jeugdgezondheidsorg Simone Buitendijk van het Leids Universitair Medisch Centrum en Frans Feron van de Universiteit Maastricht. Feron stelt dat kinderen vroeger tot hun 19de om de twee jaar werden onderzocht. Nu gebeurt dat in de meeste gemeenten nog maar drie keer. Bij sommige gemeenten is volgens Feron het bezoek aan de schoolarts al vervangen door een vragenlijst.
Ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg waarschuwde de minister onlangs in een rapport over de jeugdgezondheidszorg en sprak van een 'zorgelijke tendens'. De jeugdgezondheidszorg (JGZ) is vooral van belang voor de meest kwetsbare groepen in onze samenleving, zoals migrantenjeugd. Er is meer aandacht nodig voor problemen op het gebied van opvoeding en voor psychosociale problematiek bij kinderen. Tijdige signalering en hulp en ondersteuning voor risicokinderen en -gezinnen voorkomt ontsporing op latere leeftijd. Preventie van meisjesbesnijdenis moet in het basistakenpakket .  X

Leerlingen, basisscholen en hun buurt
Het rapport 'Leerlingen, basisscholen en hun buurt' is een verslag van een onderzoek naar de samenstelling van schoolpopulaties en buurtpopulaties. Belangrijke uitkomst van het rapport: 1/3 van de scholen in onze grootste gemeenten is gesegregeerd. Die scholen zijn geen afspiegeling van de wijken waarin zij staan.  Lees rapport  X

'My Identity'
Maartje Goudriaan, preventiewerker bij GGZ inGeest, ontwikkelde de cursus 'My Identity'. Deze is bedoeld voor meiden van een jaar of zestien die het lastig vinden in twee culturen te leven. Onlangs verscheen ook een  bij de cursus horend boekje. Lees verder

Europese Mensenrechtencommissaris kritisch over kinderrechten in Nederland
De Europese Commissaris voor Mensenrechten, Thomas Hammarberg publiceerde in maart 2009 zijn analyse van de mensenrechtensituatie in Nederland. In september 2008 bezocht Hammerberg Nederland en sprak daar onder meer met vertegenwoordigers van kinderrechtenorganisaties zoals met Defence for Children en Unicef. Rapport downloaden

E-hulp populair onder migrantenjongeren 
Hulpmix.nl biedt hulp aan allochtone jongeren. Sinds de start een jaar geleden hebben op de site ruim 1000 chatgesprekken plaatsgevonden met jongeren van hoofdzakelijk Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse herkomst. Lees ook het artikel in Phaxx 2008/3: Chatten over problemen neemt grote vlucht.    X

Koffer met een verhaal
In 2008 verscheen een herdruk van het boek The Suitcase Stories: Refugee Children Reclaim Their Identities, geschreven door de bedenker Glynis Clacherty en uitgegeven bij Double Story in Cape Town Zuid Afrika. In het boek vertellen kinderen aan de hand van een door henzelf uitgebreid versierde tweedehands koffer over wat zij meemaakten. De creatief therapeuten benadrukken hoe belangrijk het is dat kinderen en jongeren zelf hun verhaal vormgeven en zelf bepalen wat zij wel en niet met woorden kwijt willen. Tentoonstellingen van hun koffers geven hun verhaal een extra 'getuigenis' dimensie en helpt hen met verwerken.   X

2,4 miljoen voor vadercentra
Minister Ronald Plasterk van OCW en minister Eberhard van der Laan van Wonen, Wijken en Integratie investeren samen 2,4 miljoen euro om vadercentra op te zetten. In deze centra kunnen allochtone mannen kennis en vaardigheden opdoen die bijdragen aan de emancipatie van hun partner en kinderen. Volgens de ministers wordt de emancipatie en participatie van sommige allochtone vrouwen belemmerd door de traditionele opvattingen van hun partners. Daarnaast hebben vaders met traditionele opvattingen via de opvoeding ook invloed op de emancipatie van hun dochters en zonen.
Meer informatie: Voorbeeld van een vadercentrum
Bron:  nji/ Ministerie van OCW    X

Amsterdamse migrantenjongeren meer kans op problemen
Amsterdamse kinderen van ouders met een lage sociaaleconomische positie en een niet-westerse migratieachtergrond lopen een groter risico op psychosociale problemen dan andere kinderen in Amsterdam. Dat blijkt uit een inventarisatie van beschikbare gegevens over de Amsterdamse jeugd door de GGD en de UvA. Bovendien worden verstandelijke beperkingen bij de jeugd nog te weinig herkend en erkend.
Naar aanleiding van de inventarisatie heeft het Amsterdamse college van B&W besloten vanaf het schooljaar 2009-2010 te beginnen met een proefproject waarbij 1.200 leerlingen van 5 tot 9 jaar getest worden op psychosociale problemen. Vervolgens wordt gestart met voorlichting en de inzet van meer laagdrempelige zorg om gezinnen met verstandelijk gehandicapte kinderen beter te bereiken.
Meer informatie: Het inventariserend onderzoek 'Zware bagage'
Bron: NJI/ Gemeente Amsterdam     X

Eindrapport kennissynthese Primaire Preventie Kindermishandeling 
TNO kwaliteit van Leven voerde in opdracht van ZonMw een systematische inventarisatie uit naar (inter)nationale overzichtsliteratuur over de effectiviteit van beschikbare instrumenten en interventies op het gebied van primaire preventie van kindermishandeling. Op 2 september 2008 organiseerde ZonMw een expertmeeting waar pharos een bijdrage leverde waarbij de uitkomsten van deze kennissynthese werden gepresenteerd en bediscussieerd.
Het eindrapport biedt een overzicht van beschikbare signaleringsmethoden en interventies, evenals lacunes en tegenstrijdigheden op dit terrein. Het rapport sluit af met belangrijke aanbevelingen op het gebied van primaire preventie van kindermishandeling voor zowel onderzoek, beleid en praktijk. ZonMw bekijkt de komende maanden of en hoe de aanbevelingen op het gebied van onderzoek verder vorm kunnen krijgen.
Meer informatie over de expertmeeting, de uitkomsten van de kennissynthese en het eindrapport op www.zonmw.nl.   X

Meer geld voor les aan Poolse kinderen 
Het kabinet trekt meer geld uit voor het onderwijs aan kinderen van migranten uit Oost-Europa. Vanaf april volgend jaar krijgen basisscholen met meer dan drie nieuwkomers per leerling bijna 2.500 euro extra per jaar – twee keer zoveel als het was. Lees verder op  www.volkskrant.nl    X

Conciërge en docent spelen belangrijke rol bij vroegsignalering
Van docent tot conciërge, van schoolmaatschappelijk werker tot beveiliger, van medestudent tot studiebegeleider. Iedereen op school kan signalen oppikken van jongeren die thuis problemen hebben. Lees verder op www.zorgwelzijn.nl X

Expertmeeting Zorg aan ongedocumenteerde zwangere vrouwen en baby’s
Op 21 augustus 2008 kwamen beleidsmakers, hulpverleners en medische professionals bij Pharos samen om de knelpunten omtrent illegale zwangere vrouwen in Nederland te bespreken. Aniek Wubben sprak n.a.v. haar scriptie Violations of Human Rights in The Netherlands. Maria van den Muijsenbergh presenteerde een onderzoek naar zwangerschap en illegaliteit. Lees verslag   X

Slechtere mentale gezondheid van asielzoekerskinderen door langer verblijfsduur en overplaatsingen.
Het was al bekend dat de mentale gezondheid van volwassenen negatief beinvloed wordt door de duur van het verblijf in asielzoekerscentra. Onderzoek bij 260 kinderen die met ouders in Denemarken in asielzoekerscentra verblijven toont nu eveneens aan dat een langer durend verblijf en meerdere overplaatsingen negatieve effecten hebben op hun psychische gezondheid.
Mental health among children seeking asylum in Denmark  Lees samenvatting    X

Artikelen & presentaties

Artikelen migrantenjeugd en gezondheid
Artikelen migrantenjeugd, seksualiteit en Gezondheid
Artikelen Pharosmedewerkers
Pharospresentaties

Artikelen migrantenjeugd en gezondheid
Stoornis allochtone jongeren vaak niet behandeld - Artikel Volkskrant
Psychische stoornissen bij allochtone jongeren - Achtergrondartikel Volkskrant
Kwart asielzoekers is kind
Beter thuis in Nederland - Grassroots-pilot met ama's
Even niet meer leven - Ama's en suïcide
'Wat de ama's echt willen kunnen wij niet bieden' - Zorgen om de ama-campussen
Berichten uit Herlaarhof - Een polikliniek voor asielzoekerskinderen
Hoe gezond zijn jeugdige asielzoekers?
Hoe gaat het met de ouders? - Asielzoekerskinderen in de behandelkamer
Zorgen over de pleegopvang van vluchtelingenkinderen - Pleegouders ontberen informatie
Leuk om te geven, boeiend om te krijgen - Seksuele voorlichting in nieuwkomersklassen
Geestelijke gezondheid van ama’s zorgwekkend - Onderzoek ‘Ama’s en de ggz’
‘Aan de vierde nieuwe juf hechten ze zich niet meer’ - Asielzoekerskinderen veranderen vaak van school
Meer kans, minder meldingen - Kindermishandeling in de azc’s
 Van pesten naar praten en samenwerken - Psychosociale begeleiding van kinderen in een Belgisch opvangcentrum
‘Het zijn eigenlijk allemaal zorgleerlingen’ - Kleuteronderwijs in een azc
Alleen verandering "van binnenuit" kan traditie uitbannen Meisjesbesnijdenis voorkomen vraagt sensitiviteit en waakzaamheid
Elektronische hulpverlening aan depressieve jongeren Chatten over problemen neemt grote vlucht
Allochtone jongeren vaker te dik Hoe komt dat en wat is eraan te doen?
Maatjesproject brengt autotochtone en allochtone jongeren bij elkaar 'Ik kan nu met Nederlanders omgaan'
Veiligheid in de opvang
Psychosociale problemen van jongeren - boekbespreking
Seksualiteit en gezondheid
Nieuwkomers met hiv - Voorpublicatie
'Ik heb alles zelf moeten uitvinden' - Migrantenouders leren praten over seksualiteit
Niet praten om te kunnen overleven - Vluchtelingenvrouwen zwijgen over seksueel geweld
‘Met alleen voorlichting zijn we er niet’ - Abortus onder asielzoeksters
‘Pijn aan mijn seks’ - Vluchtelingenvrouwen en gedwongen prostitutie
‘Sterk zijn als een verse doppinda’ - Cultuur speelt belangrijke rol in hulpverlening seksueel geweld
Goede zorg begint bij heldere registratie - Soa bij asielzoekers
Zie ook:
Leven met hiv in Nederland -De dagelijkse ervaringen van migranten met hiv (Pharos-uitgave)
Als je van niets weet, krijg je problemen - Haalbaarheidsstudie seksuele voorlichting en vorming in internationale schakelklassen (Pharos-uitgave)
Artikelen Pharosmedewerkers
Kiezen tussen twee kwaden - Quick scan naar welzijn van ama's
Op zoek naar de belevingswereld van Jamila - Boekbespreking
The making of ‘More than Six Flags’ - Een groepsbehandeling waarbij jongeren níet afhaken
Sociale steun adequater dan traumagerichte aanpak - Geestelijke gezondheidszorg voor vluchtelingenkinderen in ballingschap
Botsende culturen - Somalische jongeren in Nederland
Het geluid van stilte - Luisteren naar wat ama’s wel en niet vertellen
Een verhaal met een open einde - Nieuw lesprogramma ontwikkelt actief burgerschap bij kinderen
X
Pharospresentaties
Adolescentie in intercultureel perspectief 
Ama's bestaan niet
Gezondheid en ontwikkeling van de vluchtelingenjeugd
Juf ik wil niet gymmen; preventie van meisjesbesnijdenis
Gezondheid en welzijn van asielzoekers-en vluchtelingen kinderen
“Peuteren”of begeleiden; Omgaan met psychotrauma’s bij amv’s
Verblijf geweigerd, asielzoekersjeugd tussen aankomst en vertrek?
De seksuele gezondheid van asielzoekers, vluchtelingen en andere nieuwkomers
Seksuele opvoeding: ‘Daar praat je toch niet over met je kinderen?’
X

Rapporten & kennisdossiers
Kennisdossier Preventieve Opvoedingsondersteuning voor Migrantenouders
Kennisdossier kindermishandeling in allochtone gezinnen
Van pedagogische tik tot kindermishandeling - De culturele diversiteit in Nederland. Factsheet NJI
Rapportage inventarisatie eergerelateerd geweld onder scholen voor voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs (ROC’s)
Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)  De bruikbaarheid en doelmatigheid van het vroegsignaleringsinstrument SDQ voor het tijdig signaleren van psychosociale problemen bij allochtone kinderen. Scriptie van Lieke Rensink
Mental health among children seeking asylum in Denmark – the effect of length of stay and number of relocations: a cross-sectional study
Quick Scan van ‘Het kind en het asielbeleid’ in de praktijk
Expertmeeting Zorg aan ongedocumenteerde zwangere vrouwen en baby’s
Kennisdocument gezondheid veiligheid ontwikkelingscondities van jonge asielzoekers
Factsheet Pardonregling en Gezondheid
Scriptie Overleven in Nederland
Perspectief op de toekomst - Interculturele gespreksvoering tussen hulpverlener en Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers

Seksualiteit en gezondheid
'Het is vies als twee jongens met elkaar vrijen' - Onderzoek onder jonge allochtonen
Seksualisering: “Je denkt dat het normaal is…” - Onderzoek onder jongeren (Movisie)
Jongeren, media en seksualiteit - Onderzoek NJI
Kind van twee werelden - Onderzoek naar de achtergronden van zwangerschappen bij allochtone tieners
Over het zwaard en de schede; bloedverlies en pijn bij de eerste coïtus - Onderzoek bij vrouwen uit diverse culturen
Abortus onder asielzoeksters in de centrale opvang - Onderzoek MOA
Seksuele gezondheid van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders - Onderzoek Rutgers Nisso Groep
Seksualisering: aandacht voor etniciteit - Onderzoek naar verbanden met opvattingen en gedrag van jongeren (Rutgers Nisso Groep/E-Quality)
Seksuele gezondheid in Nederland 2009 - Rapport Rutgers Nisso Groep
Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2007 - Rivm jaarrapport
Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2008 - Rivm jaarrapport
Gebrek aan regie - Onderzoek naar tienerzwangerschappen

Wijzer in de Liefde
In 2008 kwamen er in totaal naar schatting 8.000 nieuwkomers, waaronder asielzoekers, tussen 12 en 25 jaar aan in Nederland. Zij beheersen kort na aankomst het Nederlands niet of onvoldoende. Uit onderzoeken blijkt dat veel van hen een achterstand hebben in kennis en vaardigheden op het gebied van de seksuele gezondheid. Ongewenste zwangerschappen, abortussen en seksueel geweld komen relatief vaak in deze groep voor. Tijdige en goede voorlichting en vorming, die rekening houden met de taalbarrière kunnen dit voorkomen. De interventie 'Wijzer in de Liefde' is speciaal voor deze groep ontwikkeld en kan worden toegepast in o.a. internationale schakelklassen (ISK's) en asielzoekerscentra (AZC's). TNO betitelde deze door verpleegkundigen in asielzoekerscentra en Pharos ontwikkelde interventie als 'het meest complete pakket op het terrein van seksuele gezondheid voor jonge asielzoekers en nieuwkomers'. Het uitgebreide draaiboek, wat ook onderwerpen bevat als homoseksualiteit en loverboys kan gratis gedownload worden. 
Scholing

Pharos verzorgt trainingen, workshops, lezingen of gastlessen voor professionals en organisaties in zorg- en dienstverlening. Lezingen en trainingen worden op aanvraag gegeven. Er zijn in-company trainingen die in overleg binnen organisaties aangeboden worden en Pharos heeft trainingen met open inschrijving op vastgelegde data.

Voorbeelden van in 2008 uitgevoerde scholingen en presentaties zijn: 
• Een lezing op een nascholingsdag voor jeugdartsen: Adolescentie in intercultureel perspectief, door Bram Tuk  
• Een workshop op JGZ congres Bemoeizorg opent deuren: "Mag ik u iets vragen?” Motiverende gespreksvoering en interculturele communicatie, Door Kaveh Bouteh. 
• Basistraining ‘Werken aan interculturele competenties’ uitgevoerd voor casemanagers van een bureau jeugdzorg, één trainingsdag. 
• Training met open inschrijving: In gesprek met allochtone ouders, van twee dagdelen 

Heeft u belangstelling voor een training, workshop, lezing of gastles neemt u dan contact op met de coördinator scholing en training, Marian Moons via training@pharos.nl of 030-2349800 
 
Advies & Faq's

Waar is informatie te vinden over gewoontes en gebruiken rondom zwangerschap, geboorte en kraamzorg bij migrantenvrouwen?

• Het boek ‘Wereldwijde gebruiken, wereldvreemd in Nederland’, van Yvonne Leféber en Henk W.A. Voorhoeve, kijkt in woord en beeld naar tradities rondom zwangerschap en geboorte in diverse niet- westerse culturen. Vervolgens worden gebruiken bij niet- westerse bevolkingsgroepen in Nederland beschreven. Op deze manier wordt de samenhang getoond tussen gebruiken in Nederland en die in het land van herkomst.
Leféber, Y. en Voorhoeve, W.A., (2006). Wereldwijde gebruiken, wereldvreemd in Nederland. Woerden: NIGZ.
• In de brochure ‘Baby’s van de wereld’, van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), worden de gewoonten en gebruiken rondom zwangerschap en geboorte beschreven. Bijna alle culturen beschouwen de geboorte van een kind als een klein wonder. De manier waarop de zwangerschap wordt beleefd en de geboorte van een nakomeling wordt gevierd verschilt echter nogal. Voor deze brochure zijn tientallen vrouwen van buitenlandse afkomst geïnterviewd om zo een goed beeld te creëren over de riten en gebruiken die gelden in verschillende culturen.
Lammers, E. (2001). Baby’s van de wereld. Rijswijk: Centraal orgaan Opvang Asielzoekers.
• TNO- onderzoekster Dineke Korfker heeft daarnaast ook een rapport geschreven over kraamzorg in Nederland ‘Eindrapportage kraamzorg voor allochtonen, een onderzoek naar kraamzorg bij Turkse en Marokkaanse vrouwen ’.
Korfker, D. (2002). Eindrapportage kraamzorg voor allochtonen; een onderzoek naar kraamzorg bij Turkse en Marokkaanse vrouwen. Leiden: TNO.
• Het boek ‘Kraamzorg in Turkse en Marokkaanse gezinnen ’ geeft informatie over hoe de kraamzorg beter op de situatie en verwachtingen in allochtone gezinnen kan aansluiten. Er wordt aandacht besteed aan kraamzorg gezien door de ogen van Turkse en Marokkaanse vrouwen. Ook kraamverzorgenden zelf vertellen hoe zij tegen deze zorg aankijken en wat er in de praktijk verbeterd kan worden.
Huijbregts, V. (1999). Kraamzorg in Turkse en Marokkaanse gezinnen. Utrecht/ Maarssen: Elsevier/ De Tijdstroom.
• Op de website van het NIGZ, is hier eveneens informatie over te vinden waarbij men gebruik kan maken van het informatiezoeksysteem Focus. De volgende documenten zijn hier te bestellen als men zoekt op het trefwoord ‘bevalling’:
- ‘Zwanger worden en bevallen op Nederlandse bodem : een antropologisch onderzoek naar de ervaring van verloskundige zorg onder vrouwen van Turkse afkomst’.
- ‘Vluchtelingenvrouwen & gezondheidszorg : aandacht voor zwangerschap en bevalling : onderwijsmodule’.
- ‘Vluchteling en zwanger : verhalen van vluchtelingenvrouwen en hun hulpverleners in de gezondheidszorg over hun ervaringen met zwangerschap en bevalling in Nederland’.
- ‘Voorlichtingsmap zwangerschap en bevalling’.

· Cinibulak, L. (2002). Zwanger worden en bevallen op Nederlandse bodem: een antropologisch onderzoek naar de ervaring van verloskundige zorg onder vrouwen van Turkse afkomst. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.
· Ascoly, N. en Halsema, I. (2001). Vluchtelingenvrouwen & gezondheidszorg: aandacht voor zwangerschap en bevalling: onderwijsmodule. Amsterdam: Uncover.
· Ascoly, N. en Halsema, I. (2001). Vluchteling en zwanger : verhalen van vluchtelingenvrouwen en hun hulpverleners in de gezondheidszorg over hun ervaringen met zwangerschap en bevalling in Nederland. Amsterdam: Uncover.
· NIGZ (2000). Voorlichtingsmap zwangerschap en bevalling. Woerden: NIGZ.

Op de volgende websites is eveneens meer informatie te vinden over dit onderwerp:
- www.knov.nl (verloskundige zorg: verloskunde wereldwijd: ‘Care in normal birth’)
- www. rcm.org.uk (trefwoord: ‘Immigrants’)
- http://focus.nigz.nl/index.cfm (trefwoord: ‘Bevalling’)
- www.kraamsupportonline.nl (dossier :’Kramen bij allochtone gezinnen’)
 
Medewerkers / vacatures

Stageplaatsen 2009

Medewerkers Programma Jeugd:
Marola Sproet
Marjolijn van Leeuwen
Bram Tuk
Roelof Vos
Hester van Bommel 
Mieke Komen
Carla van den Berg

Marola Sproet
telefoon: 030 234 9800
email: m.sproet@pharos.nl
functie: Programmamanger / adviseur Jeugd
huidige projecten: 
* Interculturalisering Centra voor Jeugd en Gezin
* Vroegsignalering
* Opvoedings-ondersteuning
* Toolkit gemeenten interculturele Centra voor Jeugd en Gezin
* Matching Centra Jeugd en Gezin en migrantenouders
werkvormen: Beleidsadviezen, procesbegeleiding, projectleiding, methodiekontwikkelaar
kennisgebieden: landelijk en lokaal beleid allochtone jeugd
branches: (lokaal/regionaal) overheid, JGZ, GGZ

Marjolijn van Leeuwen  
telefoon: 030 234 9800
email: M.Leeuwen@pharos.nl
functie: onderzoeker/methodiekontwikkelaar
huidige projecten: Centrum voor Jeugd en Gezin (project van de gemeente Utrecht), Matchmaking en Kennisdossier Opvoedingsondersteuning
werkvormen: Onderzoek, methodiekontwikkeling, beleidsontwikkeling
kennisgebieden: Onderzoeks, projectevaluatie, opvoedingsondersteuning
branches: Welzijnsorganisaties

Bram Tuk
telefoon:  030 2349800 
email: b.tuk@pharos.nl
functie: Preventiefunctionaris / adviseur
huidige projecten: 
* Onderzoek naar en programma’s voor nieuwkomersleerlingen
* Opvoedingsondersteuning/preventie kindermishandeling in asielzoekerscentra
* Seksuele en reproductieve gezondheid migranten/nieuwkomers, seksueel geweld
* Gezonde School
* Redactie Phaxx
werkvormen: training, methodiekontwikkeling, beleidsadvies
kennisgebieden: onderwijs nieuwkomers, ama's/amv’s, seksuele en reproductieve gezondheid migranten/nieuwkomers, asielzoekers- en vluchtelingen jeugd, kindermishandeling
branches: JGZ, onderwijs, Jeugdzorg, GGD, COA, PGA

Roelof Vos
citaat: "Excelleren kun je leren"
telefoon:  030 2349800 
email: r.vos@pharos.nl
functie: onderzoeker/ methodiekontwikkelaar
huidige projecten: 
*Interculturalisering CJG’s
*Vergroten bereikbaarheid migrantengezinnen
* Doorontwikkelen interventies
werkvormen: training, methodiekontwikkeling en onderzoek
kennisgebieden: (speciale) opvoeding, psycho-sociale ontwikkeling, didactiek, onderzoeksmethodologie, vroegsignalering
branches: onderwijs, JGZ, GGZ

Hester van Bommel
telefoon:  030 2349800 
email: h.bommel@pharos.nl
functie: preventiefunctionaris/ adviseur
huidige projecten: 
* Vroegsignalering; Samen starten
* Toegang tot zorg voor illegale kinderen
* Gezonde school
werkvormen: advisering, methodiekontwikkeling, onderzoek
kennisgebieden: vroegsignalering, gezonde school , illegale kinderen
Branches: gemeenten, gezondheids- en welzijnsorganisaties , jeugdgezondheidszorg 

Mieke Komen
telefoon: 030 2349800
GSM: 06 51084204
email: m.komen@pharos.nl
functie: senior onderzoeker/ontwikkelaar programma Jeugd
Huidige projecten:
* Verbreding Pharos-producten
* Kindermishandeling en etniciteit
* Methodiekontwikkeling en opvang alleenstaande minderjarige vreemdelingen
* Effectieve interventies migrantenjeugdigen
werkvormen: praktijkonderzoek, evaluatieonderzoek, kwantitatief en kwalitatief sociaal-wetenschappelijk onderzoek, advisering
kennisgebieden: etnische ongelijkheid in jeugdzorg en bij justitie, interculturalisering zorg, centra voor jeugd en gezin, preventie en aanpak allochtone jeugdcriminaliteit, preventie jeugdproblemen, diagnostiek, forensische zorg.
Branches: rijksoverheid, gemeenten, gezondheids- en welzijnsorganisaties

Carla van den Berg 
telefoon:  030 2349800 
email: c.berg@pharos.nl
functie: secretaresse
Print!
Sluit venster!