Infosheet

Duurzaam aanpakken van gezondheidsverschillen in de regio met JZOJP

In Nederland zijn er grote verschillen in gezondheid. Mensen met een laag opleidingsniveau, weinig inkomen en/of een migratieachtergrond hebben een minder goede lichamelijke en psychische gezondheid dan anderen. Juist bij dit deel van de bevolking sluit de zorg, preventie en ondersteuning vaak onvoldoende aan.

De beweging Juiste zorg op de juiste plek (JZOJP) draagt bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen in de regio. Er is veel kennis uit wetenschap en praktijk die hierin benut kan worden. We geven een aantal bouwstenen die richting kunnen geven aan de regionale en lokale plannen.

En we geven verschillende voorbeelden, waaronder 2 uit de Amsterdamse praktijk. Deze voorbeelden laten zien hoe gemeente Amsterdam en Zilveren Kruis de bouwstenen benut hebben bij het inrichten van passende zorg en ondersteuning om het gebruik van spoedzorg voor sociale minima te voorkomen en om de toegankelijkheid van het preventie-aanbod voor hen te vergroten.

Aan de slag

Hoe kun je als professional of bestuurderbeleidsmaker in zorg, welzijn en het sociale domein in jouw regio of wijk aan de slag met het verkleinen van gezondheidsverschillen? Onderstaande 5 bouwstenen geven richting en inspiratie om aan de slag te gaan.

Bouwstenen

Samenwerking sociale domein en medische zorg

Het faciliteren van de samenwerking binnen het zorgdomein en het sociale domein, maar vooral ook van de samenwerking die deze domeinen overbrugt, zorgt voor inzicht in oplossingen: wat signaleren klantmanagers van werk en inkomen, schuldhulpverleners en sportcoaches in een wijk? Wat zien praktijkondersteuners in de huisartspraktijk gebeuren? En wat werkt volgens gezondheidsbevorderaars van de GGD? Breng deze mensen samen en werk oplossingsrichtingen uit. Wat goed werkt, is om met elkaar te bespreken wat nu al aan interventies bekostigd wordt. Bijvoorbeeld vanuit de participatiewet (W&I), Wet Maatschappelijke ondersteuning (sociale domein), basis- en aanvullende verzekeringen van verzekeraar en vanuit de wet publieke gezondheid (gezondheidsbevordering en cursussen). Door het met elkaar in kaart te brengen worden veel mogelijkheden zichtbaar.

Verken de verschillen – werk niet vanuit gemiddelden

Inventariseer wie van welke zorg en ondersteuning gebruikmaakt. Welke problemen spelen er in welke wijk bij welke mensen? Heb hierbij niet alleen aandacht voor feiten en cijfers over gezondheid en zorg maar koppel deze aan informatie over armoede, bestaanszekerheid, opleiding en geletterdheid en andere sociale problemen. Dus niet alleen werken met regiobeelden die op gemiddelden gebaseerd zijn, maar ook evalueren wat er bij verschillende groepen gezien wordt.

Behalve naar gebruik van zorg en ondersteuning of sociale problemen kan ook gekeken worden naar gezondheidsuitkomsten. Kijk bijvoorbeeld eens naar acute opnames door zuurstoftekort (COPD), naar aantallen amputaties of nierfalen (diabetes), naar heropnames na gewrichtsvervangende operaties, naar botbreuken bij polyfarmacie. Inzicht in deze uitkomsten laten goed de urgentie zien waar te beginnen en de mogelijkheid om relevante doelen te stellen.

Werk samen met mensen om wie het gaat

Er zijn veel initiatieven om inwoners in bepaalde wijken te betrekken bij de sociale community, inrichting van de buurt, gezondheids- of armoedeprojecten. Met name gezondheid en toegankelijkheid van gezondheidsondersteuning is een belangrijk thema. Er zijn sociaal werkers, mantelzorgers, taalambassadeurs en studenten aanwezig die een rol kunnen spelen bij het signaleren van problemen en het toeleiden naar oplossingen. Oplossingen mogen niet leiden tot extra eigen bijdragen. Deze moeten dan gedekt zijn in bijvoorbeeld de gemeentepolis of een stadspas. Toegankelijkheid betreft dan financiële, geografische (nabijheid), begrijpelijke (taal) en passende (persoonsgericht) toegang.

Bekijk voor meer informatie: https://www.pharos.nl/infosheets/bereiken-en-betrekken-bouwstenen/

Draag zorg voor passende persoonsgerichte zorg en ondersteuning

Persoonsgerichte zorg heeft een gunstig effect op de gezondheid, omdat niet de aandoening, maar de mens centraal staat. Zorg en ondersteuning die afgestemd is op de behoeften en situatie van de patiënt is extra relevant bij mensen in achterstandssituaties, bij wie vaak sprake is van complexe problematiek en minder goede gezondheidsvaardigheden.

Bekijk voor meer informatie: https://www.pharos.nl/kennisbank/menukaart-persoonsgerichte-zorg/

Laat aandacht voor gezondheidsverbetering van de meest kwetsbaren niet vrijblijvend zijn

Met contractering, uitvoeringsplannen en subsidievoorwaarden van verzekeraars en gemeenten kan gestuurd worden op inclusieve uitvoering van zorg en ondersteuning door de professionals en partners met wie zij contracten sluiten. Het vraagt analyse van de processen die leiden tot contracten, uitvoeringsplannen en subsidies. Waar zitten de haakjes in een contract, een uitvoeringsplan of een subsidie om de impact te vergroten? Wat kan er aan gezamenlijke programma’s van zorgverzekeraar en gemeente bijvoorbeeld verankerd worden in de gemeentepolis?

Maar ook aan zogenoemde opgavetafels of subsidietafels kan het thema gezondheidsverschillen goed geagendeerd worden. Wat betekent dat voor alle aanbieders en professionals? Is het interne beleid, de professionele competenties en de behandelprocessen goed afgestemd op verschillende behoeften?

Voorbeelden uit de praktijk

Amsterdam Zuidoost

Bewoners met een laag inkomen in Amsterdam Zuidoost maken nauwelijks gebruik van het preventieaanbod in hun wijk. Een reden daarvoor is dat het aanbod niet goed aansluit bij hun behoeften en leefomstandigheden. Pharos heeft voor Gemeente Amsterdam en zorgverzekeraar Zilveren Kruis onderzocht hoe het preventieaanbod kan worden verbeterd, zodat het aanbod passender en toegankelijker wordt.

Lees meer

Amsterdam Nieuw-West

In Amsterdam Nieuw-West komen bewoners vaak onterecht op de spoedzorg (SEH) van het ziekenhuis OLVG. De patiënten zijn vooral ouderen met een migratie-achtergrond. Dit komt deels door gebrek aan passende en toegankelijke zorg en ondersteuning in de wijk. Pharos heeft voor Gemeente Amsterdam en zorgverzekeraar Zilveren Kruis onderzocht hoe het zorg- en ondersteuningsaanbod kan worden verbeterd, zodat onnodig gebruik van de spoedzorg afneemt.

Lees meer

Meer informatie

Wil je meer weten over het duurzaam aanpakken van gezondheidsverschillen in de regio? Neem dan contact op met deskundigen (link naar hun persoonlijke pagina’s) Majorie de Been (m.debeen@pharos.nl), Aldien Poll (a.poll@pharos.nl) of Karen Hosper (k.hosper@pharos.nl)

Preventie en zorg chronische aandoeningen

De Juiste Zorg op de Juiste Plek

GezondIn

GezondIn werkt samen met gemeenten met als doel gezondheidsverschillen aan te pakken en blijvend te verkleinen.