Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Gezondheidszorg voor vluchtelingen

In de asielopvang

In Nederland krijgen asielzoekers in de opvangcentra voor asielzoekers dezelfde medische zorg als andere inwoners, inclusief verwijzingen naar ziekenhuizen en de geestelijke gezondheidszorg (ggz). De medische teams van het GZA hebben speciale aandacht voor het vroeg onderkennen van import- en infectieziekten en van psychische problematiek ten gevolge van oorlogs- en geweldservaringen. We weten dat een vroege opsporing en behandeling van bepaalde ziekten en psychische problemen de latere gevolgen ervan kunnen beperken. Zowel vluchtelingen zelf als de samenleving hebben hier baat bij, want een betere gezondheid draagt bij aan meer zelfredzaamheid en volwaardiger participeren.

Net als voor alle andere inwoners van Nederland is de GGD verantwoordelijk voor de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers. Deze zorg is met name gericht op preventie, gezondheidsbevordering en infectieziektebestrijding. De jeugdgezondheidszorg en het rijksvaccinatieprogramma voor asielzoekerskinderen vormen een onderdeel van de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers. Ook worden asielzoekers die afkomstig zijn uit landen waar veel tuberculose voorkomt na aankomst in Nederland verplicht gecontroleerd op tuberculose. In de Factsheet Asielzoekers en Gezondheidszorg voor artsen en verpleegkundigen is meer informatie te vinden over de gezondheidszorg voor asielzoekers.

Voor mensen met een vluchtelingenstatus

Veel vluchtelingen komen uit landen waar de situatie zo moeilijk is dat zij een verblijfsvergunning krijgen, bijvoorbeeld omdat er oorlog heerst in hun land. Als asielzoekers een vluchtelingenstatus krijgen, noemt de overheid hen vanaf dat moment statushouders. Na enige tijd krijgen statushouders een woning toegewezen in een gemeente, meestal in een wijk met veel sociale huurwoningen. Voor medische zorg doen zij dan een beroep op een huisarts in die wijk.

Het verspreiden van vluchtelingen over alle gemeenten heeft tot gevolg dat veel huisartsen in Nederland nu vluchtelingen in hun praktijk hebben. Het is van belang dat zij oog hebben voor de specifieke gezondheidsproblemen en omstandigheden van deze groep. De website huisarts-migrant.nl biedt veel informatie over medische en culturele aspecten. 

Een belangrijk knelpunt voor huisartsen is dat de overheidsfinanciering van professionele tolken voor gebruik in de zorg is stopgezet. Dit geldt niet voor de medische zorg in de azc’s, maar wel voor de zorg in gemeenten. Huisartsen signaleren dat dit hen belemmert om goede zorg te verlenen aan vluchtelingen die nog maar kort in Nederland zijn en die daarom nog geen Nederlands spreken.

Rol van gemeenten

Gemeenten hebben een taak in de integrale aanpak van de zorg voor (kwetsbare) vluchtelingen. Dit vraagt om kennis hierover bij huisartsen, sociale wijkteams, Centra voor Jeugd en Gezin, GGD’en en bij ggz-instellingen, gemeentelijke instellingen en scholen. Pharos biedt gemeenten en wijkteams handvatten voor een integrale aanpak van de zorg voor vluchtelingen.

Enkele aandachtspunten voor gemeenten zijn de scholing en maatschappelijke activering van vluchtelingen en de voorlichting aan statushouders over waar zij de zorg die ze nodig hebben kunnen vinden. Als vluchtelingen meer kennis hebben over de Nederlandse gezondheidszorg, is de kans groter dat ze in een vroeg stadium de juiste zorg krijgen, wat doorgaans ernstigere problemen voorkomt.

Waarom is goede zorg zo belangrijk?

De ervaring leert dat veel vluchtelingen voor langere tijd in Nederland zullen zijn. Zij willen zelf meedoen in de Nederlandse samenleving en de overheid eist dat ook van hen. Een goede gezondheid helpt om optimaal te participeren. De uitval bij de verplichte inburgering wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door medische en psychische problematiek. Als dit kan worden voorkomen door mensen op tijd goed te ondersteunen, heeft zowel de statushouder zelf als de samenleving daar profijt van. En voor asielzoekers die niet in Nederland mogen blijven, is behoud van de gezondheid een voorwaarde om te werken aan een duurzame terugkeer.

Naast de huisarts, het ziekenhuis en de apotheek speelt ook de publieke gezondheidszorg een belangrijke rol. Voor professionals die werken met statushouders en asielzoekers is de e-learningmodule ‘Publieke gezondheid vluchtelingen en asielzoekers’ gratis beschikbaar. Deze module is ontwikkeld door Pharos, opleidingsinstituut NSPOH en GGD GHOR Nederland.