Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Terugkeerders

Het denken van uitgeprocedeerde asielzoekers over zelfstandige terugkeer, of de acceptatie van gedwongen terugkeer, wordt beïnvloed door een complex van factoren. Zij maken een afweging tussen de mogelijkheden en kansen in het land van herkomst en die in Nederland. De kans op zelfstandige terugkeer neemt toe naarmate asielzoekers negatiever zijn over het leven in de illegaliteit en naarmate de dreiging van detentie en uitzetting toeneemt.

Toch blijkt uit onderzoek dat de factoren in het land van herkomst zwaarder wegen dan die in het gastland. Het gaat hierbij vooral om aspecten van veiligheid. Ook andere factoren spelen een rol, zoals de mogelijkheden op het gebied van huisvesting, werk, de relatie met familie en vrienden en de toegankelijkheid van sociale en medische voorzieningen.

Relatie gezondheid en terugkeer

Er bestaat een sterk verband tussen ervaren gezondheid en een eventuele terugkeerintentie. Asielzoekers zonder fysieke of psychische gezondheidsproblemen hebben een positiever oordeel over terugkeer en de maatschappelijke omstandigheden in het land van herkomst. Daarnaast lijkt gezondheid bij te dragen aan het (zelf)vertrouwen dat men terugkeer tot een succes kan maken. De gezondheid en het welbevinden van de terugkeerder hebben dan ook directe invloed op het vermogen om een nieuw bestaan op te bouwen in het herkomstland.

Anderzijds zijn er ook aanwijzingen dat gezondheidsklachten kunnen bijdragen aan het besluit tot terugkeer. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die hun klachten wijten aan de slechte omstandigheden in de opvang of aan heimwee; zij denken dat hun klachten zullen verdwijnen wanneer ze terug zijn in een vertrouwde omgeving. 

Belemmering terugkeer

Desalniettemin blijkt uit de meeste onderzoeken dat medische klachten juist een belemmering vormen voor terugkeer. Een vaak genoemde verklaring is dat de medische voorzieningen in het land van herkomst over het algemeen slechter of minder toegankelijk zijn dan in Nederland. Ook is het aannemelijk dat mensen met gezondheidsklachten minder goed in staat zijn om zich te informeren over terugkeermogelijkheden. Een andere verklaring luidt dat mensen met gezondheidsklachten hun familieleden in het land van herkomst niet willen belasten met hun ziekte en de bijkomende medische kosten. En voor mensen die geen netwerk meer hebben in het land van herkomst is terugkeer met gezondheidsklachten helemaal een onzekere stap. Een zieke asielzoeker hoeft niet terug te keren naar zijn land van herkomst als daar geen adequate medische behandeling beschikbaar is.

Om terugkeerders en hun begeleiders te ondersteunen zijn in de afgelopen jaren verschillende methodieken ontworpen, onder andere door Pharos.