Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Diversiteit in richtlijnen

Pharos houdt zich bezig met het beoordelen van - en adviseren over - de aandacht voor sociaal-economische en etnische gezondheidsverschillen in richtlijnen en standaarden. Dit wordt nu al gedaan in structurele samenwerking met NHG (huisarts), KNMP (apotheek) en GGD-GHOR / ZonMw (jeugdgezondheidszorg). Op aanvraag wordt ook over andere richtlijnen geadviseerd.

Overzicht Pharos advisering richtlijn op diversiteit en laaggeletterdheid


'Oog voor verschillen hoort in elke richtlijn'

Gebruik als richtlijnontwikkelaar dit stappenplan om in uw richtlijn persoonsgerichte zorg en diversiteit te borgen:

Stappenplan: Gezondheidsverschillen in richtlijnen

Wij helpen je graag bij de ontwikkeling en revisie van richtlijnen. Neem contact op voor advies met Janneke van der Velden, J.vanderVelden@pharos.nl



Medische richtlijnen zijn bedoeld om zorgprofessionals te ondersteunen bij diagnostiek en behandeling en zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Richtlijnen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek onder grote groepen mensen, waardoor uitkomsten iets zeggen over de “gemiddelde” deelnemer aan het betreffende onderzoek. In klinisch onderzoek zijn vrouwen, ouderen, laagopgeleiden en migranten vaak sterk ondervertegenwoordigd. Er wordt vaak geen of weinig aandacht besteed aan de met de sociaaleconomische of met migratie achtergrond samenhangende verschillen die relevant zijn voor het betreffende onderwerp. Deze aandacht voor persoonsgerichte zorg hoort ook in een richtlijn.

Persoonsgerichte zorg en diversiteit

Persoonsgerichte zorg is zorg die de persoon van de patiënt centraal zet, niet zijn medische toestand. Hierin is aandacht voor het dagelijks leven, de sociale omstandigheden en emoties, waarden en behoeftes van de patiënt. Om zorg op maat te kunnen leveren moet je durven afwijken van richtlijnen en protocollen.

>> Lees hier meer en bekijk de referenties.

>> Lees hier het verhaal van dhr. Awolo en mw. De Laat en kijk waarom persoonsgerichte zorg voor hen belangrijk is.

Aandachtspunten persoonsgerichte zorg voor richtlijnmakers

Betrek bij het zoeken naar evidence en het formuleren van aanbevelingen relevante verschillen op basis van leeftijd, gender, opleidingsniveau, sociaal-economische status en etniciteit.

1. Epidemiologie
Sommige ziektes komen vaker / minder vaak voor bij bepaalde groepen.
Voorbeeld: hartinfarcten komen 6x vaker voor bij de laagst opgeleide mannen vergeleken met hoogst opgeleide mannen; diabetes komt 2-4 maal vaker voor onder bepaalde migrantengroepen.

2. Presentatie en beloop van de aandoening/diagnostiek
Veel laaggeletterden presenteren hun klachten niet op de systematisch wijze die hulpverleners gewoon zijn en graag zien. Daarnaast kunnen ziekten anders tot uiting komen bij verschillende patiëntengroepen, en soms zijn andere richtlijnen voor diagnostiek of voor de interpretatie van laboratoriumwaarden van kracht.

Voorbeeld: Hypertensie uit zich vaak op andere wijze bij mensen met een Afrikaanse afkomst; mensen met een Hindoestaanse achtergrond moet men al op jongere leeftijd op diabetes controleren.

3. Behandeling en beleid, voorlichting en zelfmanagement
Bij sommige aandoeningen zijn etnische verschillen in reactie op medicatie relevant: Bijvoorbeeld langzaam metabolisme van antidepressiva bij bepaalde migrantengroepen. Opleiding, taal en culturele achtergrond hebben onder andere invloed op: de omgang met ziekten, het vermogen tot zelfmanagement en het innemen van medicatie volgens voorschrift. Voorlichting moet toegesneden zijn op de gezondheidsvaardigheden van de patiënt. Veel folders, interventies en behandelingen gaan uit van een taalvaardigheid en een abstractievermogen dat bij een grote groep niet voldoende aanwezig is. In de richtlijn kan aangegeven worden waar eenvoudig voorlichtingsmateriaal over het onderwerp te vinden is.

4. Geef in de richtlijn handvaten hoe de adviezen kunnen worden aangepast aan de behoeften en doelen van de patiënt, en bij patiënten met multimorbiditeit.