Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

De feiten: laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden

Laaggeletterdheid

Laaggeletterden hebben zoveel moeite met lezen en schrijven dat ze niet goed kunnen functioneren in het dagelijks leven. In Nederland zijn 2,5 miljoen mensen laaggeletterd en/of laaggecijferd. Twee op de drie laaggeletterden is autochtoon Nederlander. De risicogroepen zijn: laagopgeleiden, ouderen en niet-westerse 1e generatie migranten. Laaggeletterdheid heeft een negatieve invloed op gezondheid maar zorgverleners hebben deze groep mensen onvoldoende in beeld.

Beperkte gezondheidsvaardigheden

“Ik dacht dat we een goed gesprek hadden, hij knikte en glimlachte vriendelijk. Maar op het tweede consult bleek hij het niet te hebben opgepikt…”  Quote van zorgverlener

Er zijn nog meer mensen die moeite hebben met het begrijpen van informatie van hun zorgverlener en met het vinden van hun weg in de zorg. Ook digitale informatie is lastig voor deze groep. Deze mensen hebben beperkte gezondheidsvaardigheden. 28,7% van de Nederlandse bevolking heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Naast begrijpend lezen, heb je communicatieve- en kritische vaardigheden nodig om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen. Een deel van de mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden is laaggeletterd.  


 

Wat betekent het om laaggeletterd te zijn en welk efect kan het hebben op je gezondheid?

Berthon Rikken als huisarts samen met Ben van Dijk, als ervaringsdeskundige en taalambassadeur te gast bij het programma 'Utrecht Sociaal', dat elke avond wordt uitgezonden op BingoFM. In het programma komt aan bod wat het betekent als je moeilijk kunt lezen, rekenen of schrijven, en wat het effect kan zijn op je gezondheid en hoe moeilijk het dan kan zijn om je weg te vinden in de gezondheidszorg. Het interview is hier terug te luisteren

 


 

Zelfredzaamheid

De hedendaagse samenleving stelt hoge eisen aan de redzaamheid van burgers. Redzaamheid vraagt niet alleen het nodige denkvermogen, maar ook ‘doenvermogen’. Lang niet iedereen is, onder alle omstandigheden, hiertoe in staat. Vooral in stresssituaties staan deze vermogens onder druk. Meer informatie over zelfredzaamheid staat in het rapport 'Weten is nog geen doen' van WRR.


 

Gevolgen voor gezondheid

Er is een duidelijke samenhang tussen beperkte gezondheidsvaardigheden en een slechtere gezondheid. Astma en COPD, diabetes, kanker, hart- en vaatziekten en psychische problemen komen bij laagopgeleiden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden beduidend vaker voor. Ouderen met beperkte gezondheidsvaardigheden hebben een één tot tweemaal hogere kans op voortijdige sterfte. Statistiek CBS: prevalentie diabetes: basisonderwijs 14%, WO 3%.

In de factsheet ‘Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden’ vind je feiten en cijfers en beknopte achtergrondinformatie over deze onderwerpen. Print deze factsheet uit voor alle zorgverleners in de praktijk en bespreek het op een werkoverleg.


 

Laaggeletterdheid en medicijngebruik

In Nederland wordt het percentage medicijngebruikers dat niet therapietrouw is geschat op 30 tot 40%. Zij hebben een twee keer zo hoge kans op een geneesmiddel gerelateerde ziekenhuisopname. Laaggeletterdheid hangt samen met een lagere therapietrouw.


 

Meer filmfragmenten met ervaringsverhalen


 

Onjuist gebruik van medicatie komt veel voor onder laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. 

  • Patienten begrijpen de mondelinge informatie niet die ze bij huisarts of apotheek ontvangen.
  • Zij hebben moeite de informatie in de bijsluiter en op het etiket te begrijpen en toe te passen.
  • Verandering van het uiterlijk van medicatie of de verpakking leidt tot verwarring waardoor mensen niet meer weten hoe de medicijnen te gebruiken
  • Patienten begrijpen vaak onvoldoende wat de reden is van het gebruik van een geneesmiddel.
  • Chronisch zieken stoppen soms onterecht met de medicatie wanneer zij geen klachten meer hebben.

 

Voorbeeld: 2 x daags 2 tabletten: 70% van de laaggeletterden leest het correct, slechts 35% past het correct toe. 

> Feiten en cijfers laaggeletterdheid

> Factsheet ‘Goed geneesmiddelen gebruik onder laaggeletterden’.


  

Hoe herken je een patiënt die laaggeletterd is of beperkte gezondheidsvaardigheden heeft in je praktijk? Zie de tips en adviezen >>