Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Effectieve communicatie

Je stemt je gesprekken af op het taalniveau van de laaggeletterde patiënt of patiënt met beperkte gezondheidsvaaridgheden en gebruikt eenvoudig beeldmateriaal

Misschien herken je een patiënt die laaggeletterd is of beperkte gezondheidsvaardigheden heeft niet altijd. Je denkt dat een patiënt onverschillig is of niet gemotiveerd voor een behandeling. Het onderliggende probleem is echter dat de patiënt de uitleg niet begrijpt.

Hoe optimaliseer je de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg voor laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Pharos heeft veel kennis en materialen die het communiceren vergemakkelijken.


 

'Je kunt niet iemand een aantal flyers in de handen drukken zonder uitleg', vertelt een moeder die de Nederlandse taal niet goed beheerst. 'De professional moet er écht even voor gaan zitten. Ik heb bijvoorbeeld geen borstvoeding gegeven omdat ik de folder niet begreep.' Welke tips heeft deze moeder nog meer voor de zorgprofessional?

 


 

Eenvoudig voorlichtingsmateriaal voor laaggeletterden

Eén van Pharos' specialismen is het ontwikkelen van nieuw, en het aanpassen van bestaand voorlichtingsmateriaal. Zodanig dat het ook begrijpelijk is voor laagopgeleiden/laaggeletterden, migranten of mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Het (pre-)testen van het materiaal bij deze groepen is onderdeel hiervan.

De moeder in het filmpje zou geholpen zijn geweest met het 
voorlichtingsmateriaal 'Danny en Jasmin zijn vader en moeder geworden.' Bekijk meer eenvoudig voorlichtingsmateriaal op de website van Pharos.

 

 

 


 

Tips en tools effectieve communicatie

Toolkit laaggeletterden in de apotheek

Checklist observaties in de apotheek
Is de apotheek ingesteld op laaggeletterden? Kunnen laaggeletterden hun weg vinden naar en binnen de apotheek? Bekijk de apotheek eens vanuit het perspectief van de laaggeletterde patiënt. Deze checklist biedt enkele vragen die stimuleren de apotheek kritisch te beoordelen.

Checklist Herkennen laaggeletterdheid

Welke signalen wijzen erop dat je te maken hebt met een laaggeletterde patiënt of cliënt? Welke 'smoezen' duiden erop dat hij of zij laaggeletterd is en welke vragen stel je om te achterhalen of iemand daadwerkelijk laaggeletterd is? Alle signalen, smoezen en vragen op een rijtje.

Checklist ‘Communicatie op maat - gesprekken voeren’
Hoe communiceer ik effectief met een laaggeletterde patiënt of cliënt? Een aantal adviezen op een rij, inclusief de 'terug-vraag' methode.

Mondelinge communicatie

Schriftelijke communicatie


 

'Ik moet een regel meerdere malen lezen voordat ik begrijp wat er staat', vertelt Chantal, 23 jaar. Wat betekent dit voor haar als ze bijvoorbeeld naar de huisarts, apotheek of een andere zorgverlener gaat? Chantal pleit voor folders in eenvoudige taal. Luister naar haar verhaal.

 



 

Je weet dat een patiënt laaggeletterd is of beperkte gezondheidsvaardigheden heeft. Hoe pas je je communicatie aan?

  • Aansluiten bij de beleving van de patiënt is essentieel. Adviseer bijvoorbeeld niet 'drie maal daags' maar bespreek met de patiënt wat voor hem herkenbare tijden op een dag zijn. Zoals 'voor het ontbijt' of 'na het bidden'.
  • Wees duidelijk en concreet. Leg ook uit waarom je bepaalde adviezen geeft.
  • Verwacht geen basiskennis over ziektes, de plek van organen en het functioneren van het lichaam
  • Gebruik eenvoudige taal, sluit aan bij taalgebruik van patiënt. En stop niet te veel boodschappen of adviezen in één consult. Een patiënt kun je beter vaker en dan korter later langskomen.
  • Gebruik geen beeldspraak en uitdrukkingen, maar spreek in de taal van de patiënt.
  • Stel open vragen, geen vragen waar de patiënt alleen ja of nee op kan antwoorden
  • Herhaal de boodschap en de kerpunten aan het einde van het consult.
  • Maak gebruik van de teach-back-methode om te controleren of je het goed hebt uitgelegd. Als de patiënt in eigen woorden kan vertellen wat er besproken en afgesproken is, heb je het goed gedaan.

 

  • Voorbeeldzinnen
    • Je bent huisarts en hebt uitleg gegeven aan een patiënt. Je zegt: 'Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd. Wat gaat u thuis vertellen?'
    • Je bent huisarts en een patiënt komt voor een vervolgafspraak op het spreekuur. Je vraagt: 'waar wilt u het over hebben?'
    • Je bent apotheker(assistent) en zegt na het eerste uitgiftegesprek: 'ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd. Hoe gaat u dit medicijn innemen?'
    • Je bent apothekersassistente of apotheker en een patiënt komt een herhaalrecept ophalen. Je vraagt: ‘hoe heeft u de medicijnen gebruikt?'
    • En stel aan het eind altijd deze vraag: 'welke vragen heeft u nog?' dus NIET: 'heeft u het begrepen?' of 'heeft u nog vragen?'


 

 Eenvoudig beeldmateriaal

Begrijp je Lichaam is een website met eenvoudige afbeeldingen en teksten over het menselijk lichaam en veelvoorkomende klachten. De website is bestemd voor huisartsen en POH's, maar ook andere zorgverleners vinden hem heel handig. Met Begrijp je Lichaam ben je beter in staat uw voorlichting af te stemmen op patiënten voor wie eenvoudige uitleg nodig is, en dat zijn veel meer mensen dan je denkt. Ook hoger opgeleiden vinden eenvoudige uitleg heel plezierig.

 

Ik heb diabetes, wat kan ik doen? Een boek om mee te geven aan de patiënt, met eenvoudige uitleg over: Wat is diabetes? Wat kunt u zelf doen? Wie helpt u?

 

 

 

 

 

 

Op bijsluiterinbeeld.nl kunt u met behulp van pictogrammen zelf een bijsluiter samenstellen

 

 

 

 

 


 

Vertaaltabel voor apothekers
De KNMP heeft een vertaaltabel gemaakt met gebruiksaanwijzingen – zoals ‘met eten innemen’, ‘kuur afmaken’ en ‘koel bewaren’ – in het Nederlands, Engels, Arabisch, Tigrinya (een van de belangrijkste talen in Eritrea) en Farsi (gesproken in Iran en Afghanistan). Apothekers kunnen de vertaaltabel uitprinten op A3-formaat en aan de balie inzetten.

Bekijk ook ander eenvoudig voorlichtingsmateriaal 


 

Kun je begrijpelijke gesprekken voeren met een laaggeletterde patiënt/cliënt en wil je meer leren? Lees dan meer over samenwerking!