Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Zo communiceert u met laaggeletterden

Laaggeletterdheid betekent vaak dat patiënten ook vaardigheden missen om hoofdzaken van bijzaken te onderscheiden. Tijdens een consult presenteert een patiënt triviale zaken – het hondje van de buurvrouw dat is overleden – en ongeordend de klachten.

Veel mensen die laaggeletterd zijn, hebben moeite met:

  • spreken/begrijpen, lezen, schrijven, rekenen
  • abstraheren, hoofd- en bijzaken onderscheiden
  • samenvatten, categoriseren
  • plannen, zelfreflectie
  • een tweede taal kunnen leren.

Een gesprek tussen huisarts en patiënt kan op het oog soepel verlopen, terwijl achteraf blijkt dat de patiënt er weinig van begrepen heeft. Dit kan tot frustratie en een onprettig gevoel leiden zowel bij huisarts als bij patiënt. Patiënten die zich veilig en op hun gemak voelen, zullen eerder aangeven dat zij woorden niet begrijpen of de uitleg nog eens willen horen. In de communicatie met laaggeletterden is de non-verbale communicatie daarom erg belangrijk.

Tips

  • Wees concreet: uitleg rondom medicatie als ‘drie maal daags’ is soms moeilijk te begrijpen. Beter is het in zo’n situatie om aan te sluiten bij de belevingswereld van de patiënt. Bijvoorbeeld: ‘na het ontbijt’, ‘na het avondeten’ en ‘na het bidden’.
  • Gebruik non-verbale uitingen: een warme begroeting, patiënt op zijn gemak stellen, knikken, maak oogcontact
  • Neem de tijd, praat langzaam
  • Hanteer eenvoudig taalgebruik
  • Pas de terugvraagmethode toe
  • Gebruik afbeeldingen
  • Instrueer vaardigheden door voor te doen, na te laten doen en te herhalen.

Bronnen
Handig zijn de checklists van de LHV ‘LHV-checklist communicatie op maat van laaggeletterden’ en het ‘Werkplan laaggeletterdheid in de huisartsenpraktijk’ van de Landelijke Achterstandsfondsen.

https://www.lhv.nl/service/toolkit-laaggeletterdheidhttps://www.lhv.nl/service/toolkit-laaggeletterdheid

In het Werkplan is veel praktische informatie te vinden. Bijvoorbeeld hoe een afsprakenkaartje er uitziet dat getest is onder laaggeletterden. De uitgebreide toolkit helpt u uw praktijk en de zorg die u verleent toegankelijker te maken voor laaggeletterden. U treft er heldere uitleg en advies, ook over de praktijkinrichting en rondom medicatie.

http://www.zel.nl/wp-content/uploads/2014/09/Werkplan-Laaggeletterdheid-in-de-huisartsenpraktijk.pdf
http://www.lezenenschrijven.nl/

Van den Muijsenbergh & E. Oosterberg (red.). ‘Zorg voor laaggeletterden, migranten en sociaal kwetsbaren in de huisartsenpraktijk’ is een uitgave van Pharos en het NHG. ISBN: 978-90-5793-265-6; 406 p.:
http://www.pharos.nl/nl/kenniscentrum/laaggeletterdheid-en-gezondheid/zorg-voor-laaggeletterden-migranten-en-sociaal-kwetsbaren-in-de-huisartsenpraktijk