Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Succesfactoren ondersteuning migrantenmantelzorgers

Pharos heeft een inventarisatie gedaan van succesvolle initiatieven voor de ondersteuning van migrantenmantelzorgers. Het is niet altijd nodig om een totaal nieuw beleid op te zetten: soms kunnen er ook al grote stappen gezet worden met een paar wijzigingen in de huidige wijze van het vinden van de mantelzorger, het binden met of borgen van de vertrouwensband. 

Hoe bereik je migrantenmantelzorgers?

Een aantal factoren zal de kans verhogen op het succesvol vinden van migrantenmantelzorgers. 

  • Actieve, outreachende communicatie
    Migrantenmantelzorgers worden het beste bereikt door mond-tot-mond contacten. Een persoonlijke benadering door iemand die bij hen bekend is, lijkt hierin goed te werken.  Veelbelovende initiatieven maken onder andere gebruik van personen uit de migrantengemeenschap zelf om op deze manier een brug te kunnen slaan tussen migrantenmantelzorgers en instellingen voor mantelzorgondersteuning en andere zorginstellingen. Door een actieve benadering zullen ook ‘verborgen’ mantelzorgers beter bereikt worden. 
    Binnen de projecten ‘Kleur in Actie’ (Alleato, Utrecht) en  ‘Zorg in Eigen Kring’ (CentraM, Amsterdam) werd gebruik gemaakt van zogeheten sleutelfiguren om in contact te komen met migrantenmantelzorgers. Deze sleutelfiguren zijn vaak gemotiveerde mensen die een vertrouwenspositie hebben in de migrantengemeenschap. Zij kunnen informatie op een laagdrempelige wijze overbrengen aan hun achterban. Andere projecten maken gebruik van vrijwilligers (Netwerkcoaches, dynamo Amsterdam, PEP Den Haag) of ervaringsdeskundige migrantenmantelzorgers (AMWAHT, Utrecht, Amsterdam), Zorgambassadeurs (Amsterdam) om andere migrantenmantelzorgers te bereiken. In de scholing van migrantenmantelzorgers is het belangrijk om in te zetten op 1) het overbrengen van informatie, en 2) empowerment: het vergroten van de eigen kracht van de mantelzorgers.
  • Locatie
    Migrantenmantelzorgers kunnen het beste worden benaderd op locaties waar zij toch al regelmatig bijeenkomen. Men zoekt ze in feite op in plaats van af te wachten tot ze komen (outreachend werken). Ook bij deze benadering geldt dat de persoonlijke benadering en mond-tot-mond reclame het meest effectief is. Stichting Dhoras (Amsterdam) heeft migrantenmantelzorgers op straat benaderd in wijken waar veelal migranten wonen en heeft hier positieve ervaringen mee. Flyers en posters zijn niet heel effectief bevonden bij het bereiken van migrantenmantelzorgers. Mocht dit toch ingezet worden, dan is het belangrijk om deze te verspreiden op plekken waar de doelgroep zich bevindt, zoals in buurthuizen, moskeeën of bij huisartsen in de wachtkamer. Daarnaast is het van belang om het taalniveau aan te passen aan de doelgroep.
  • Inloopspreekuur
    Onder andere Mantelzorgsteunpunt Amsterdam en Mantelzorg en Meer organiseren een inloopspreekuur, waar migrantenmantelzorgers met hun vragen terecht kunnen. Dit zijn veelal zichtbare migrantenmantelzorgers, die met een gerichte hulpvraag het spreekuur bezoeken. Het verdient de voorkeur wanneer de mantelzorgconsulent zelf een migrantenachtergrond heeft en naast het Nederlands ook andere talen beheerst. Migranten die deze spreekuren bezoeken, kunnen benaderd worden voor andere activiteiten rondom mantelzorgondersteuning. Het voordeel van deze inloopspreekuren is dat bezoekers niet gebonden zijn aan een specifieke afspraak, waardoor zij op het moment dat het hun goed uit komt, binnen kunnen lopen voor een vraag.
  • Multiculturele werkvloer
    Het zal makkelijker zijn migrantenmantelzorgers te bereiken wanneer het team van medewerkers een afspiegeling vormt van de lokale bevolking, naar etniciteit, leeftijd en sekse. Wanneer binnen een organisatie mensen werkzaam zijn met een niet-westerse achtergrond, wekt dit vaak meer vertrouwen bij migrantenmantelzorgers. Daarnaast hebben deze medewerkers vaak veel contacten in hun eigen achterban. UCentraal heeft onder andere een Marokkaanse werkneemster aangenomen om op deze manier meer zicht te krijgen op en samen te werken met Marokkaanse mantelzorgers. Een stabiel multicultureel team zal zorgen voor een meer structurele connectie met de migrantendoelgroep.
  • Samenwerking met moskee, zelforganisaties, culturele verenigingen
    Om migrantenmantelzorgers te bereiken, kan het handig zijn om samen te werken met andere partijen. Moskeeën, zelforganisaties en culturele verenigingen hebben vaak al contacten met de migrantenmantelzorgers en weten hen sneller te bereiken.

Binden

Het opbouwen van een vertrouwensband is belangrijk in de ondersteuning van migrantenmantelzorgers. Een aantal factoren zal de kans op binding met de doelgroep vergroten.

  • Individuele ondersteuning
    Door individuele ondersteuning kan de rol en positie van de mantelzorger versterkt worden. Vrijwillige netwerkcoaches (Dynamo, Amsterdam; PEP, Den Haag) helpen mantelzorgers om hun netwerk te verbreden en hen empowerment-vaardigheden aan te leren. De coaches, zelf ook migranten, leren om het contact te beginnen door bij een kop koffie of thee eens aan de mantelzorger te vragen hoe het met haar gaat en wat haar dromen zijn. Een vertrouwensband opbouwen staat hierin centraal. Een outreachende houding is van belang om ook met onzichtbare mantelzorgers in contact te komen. Dementelcoach biedt telefonische hulp aan de mantelzorgers van thuiswonende mensen met dementie. De mantelzorger kan bellen voor telefonische steun of hulp. Dit kan gaan om eenmalig gesprek of een traject van circa tien gesprekken met een vaste coach. De coaches spreken naast Nederlands onder andere Turks of Marokkaans.
  • Ontmoetingsgroepen / lotgenotencontact / huiskamerbijeenkomsten
    Migrantenmantelzorgers kunnen steun vinden in het contact met mensen die zich in soortgelijke situaties bevinden. Hierbij is het fijn als deze mensen eenzelfde achtergrond hebben en dezelfde taal spreken. Mantelzorgondersteuning wordt binnen deze bijeenkomsten op een informele wijze gepresenteerd. Onderwerpen die hierbij aan bod komen zijn educatieve steun, praktische hulp en emotionele steun (contactgroepen). Ook wordt er soms een bepaald thema aan de bijeenkomsten verbonden, zoals dementie of valgevaar. U-Centraal (Utrecht) organiseert bijvoorbeeld een Alzheimer Theehuis voor mantelzorgers van Marokkaanse afkomst. Een groepsbijeenkomst wordt vaak succesvol geleid door een sleutelfiguur of migrantenmantelzorger die is opgeleid om deze bijeenkomsten op te zetten en te leiden (AMWAHT, zorgambassadeur).
  • Informatie
    Migrantenmantelzorgers zijn vaak minder goed geïnformeerd over regels en wetten omtrent mantelzorg en de mogelijkheden in hun buurt wat betreft mantelzorgondersteuning. Zij hebben baat bij iemand die hen hierin ondersteunt. In 2007 is zorgvoorjeouders.nl gelanceerd om jonge mantelzorgers ondersteuning te bieden in hun vragen. Deze website was gelinkt aan een Marokkaanse online community en had veel bezoekers, maar dit project is door financiële problemen op de achtergrond geraakt. Daarnaast kunnen speciale inloopspreekuren voor migranten bij mantelzorgsteunpunten een laagdrempelige manier zijn om kennis te delen met mantelzorgers. Een mantelzorgconsulent die zelf een migrantenachtergrond heeft en naast Nederlands de eigen taal spreekt heeft de voorkeur. Dan kunnen migrantenmantelzorgers die onvoldoende Nederlands spreken ook met hun vragen hier terecht.  Er zijn ook projecten die kennis over migrantenmantelzorgers verhogen bij organisaties en instellingen, zodat zij zich meer bewust worden van deze groep. Het NOOM (Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten) maakt gebruik van vrijwilligers en intermediairs die werkzaam zijn in de zorg en binnen deze zorgorganisaties meer kennis willen verspreiden over ‘familiezorg’ en de methodiek van de zorgdriehoek – cliënt, familiezorger en professional.
  • Eigen taal
    Een belangrijk aspect binnen het organiseren van een laagdrempelige activiteit voor migrantenmantelzorgers is de aanwezigheid van een migrantendeskundige die naast Nederlands de eigen taal spreekt. Mantelzorgsteunpunt Amsterdam biedt een wekelijks inloopspreekuur voor migranten. Degene die dit organiseert, is zelf van Turkse afkomst en spreekt de eigen taal, waardoor toegang laagdrempeliger wordt. Ook groepsbijeenkomsten die in eigen taal georganiseerd worden, zorgen uiteindelijk voor een grotere opkomst en inbreng. Er is hierdoor uiteindelijk meer uitwisseling van ervaringen en gevoelens.
  • Kleine groepen
    Bijeenkomsten voor migrantenmantelzorgers zijn meer succesvol wanneer deze kleinschalig zijn en op informele wijze georganiseerd worden. Het biedt vaak een huiselijke sfeer,  waarin er ook de mogelijkheid bestaat voor eenieder om persoonlijke ervaringen uit te wisselen.

Borgen

Als er eenmaal contacten zijn opgebouwd met de migrantenmantelzorgers, is het belangrijk deze te borgen.

  • Structureel aanbod
    Continuïteit en inbedding van een project om migranten te bereiken zijn belangrijk. Migrantenmantelzorgers worden vaak pas na een flinke aanloopfase bereikt en met een ‘plotseling’ einde van een project gaan alle opgebouwde contacten en kennis verloren. Wanneer er dan een nieuw project komt en deze mantelzorgers worden voor een tweede keer benaderd, is het vaak lastig hen weer te motiveren.
  • Vinger aan de pols houden
    Wanneer vrijwilligers of migrantenmantelzorgers worden opgeleid om hun eigen groepsbijeenkomsten op te zetten, blijft het belangrijk om in de periode hierna ondersteuning te bieden middels coaching-, evaluatie- of intervisiebijeenkomsten. De ervaring leert dat wanneer dit niet gedaan wordt, veel groepsbijeenkomsten alsnog verzanden of uiteindelijk onvoldoende van de grond komen. Een andere mogelijke valkuil is dat de vrijwilliger of mantelzorger juist overvraagd wordt. In dat geval is grenzen stellen een belangrijk thema. Via U Centraal (Utrecht) zijn er dit jaar 21 afgestudeerde AMWAHT-ers die ieder op verschillende locaties 10 groepsbijeenkomsten hebben georganiseerd voor hun eigen achterban. Zij krijgen hier een vergoeding voor vanuit de gemeente en zij worden gecoacht door U Centraal.