Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Vluchtelingengezinnen gezond door vroegtijdige steun

Gezond opgroeien

Samenwerking tussen JGZ en school gericht op de gezondheid van vluchtelingenkinderen (4-18)

Omdat vluchtelingenkinderen en -gezinnen vaak een periode hebben gekend waarin weinig tot geen aandacht was voor (preventieve) gezondheid is het belangrijk om deze kinderen snel en goed in beeld te hebben. In veel herkomstlanden is geen sprake is van wat wij hier de jeugdgezondheidszorg noemen. Er zal dus altijd sprake zijn van een inhaalslag zodra men in Nederland is. Het gaat dan bijvoorbeeld om problemen met het gehoor, het gezichtsvermogen, afwijkingen in de groei of een achterstand in spraakontwikkeling. Door het ‘achterstallig onderhoud’ zullen we meer problemen aantreffen zodra ze hier goed in beeld zijn. Daarnaast is de balans tussen beschermende en risicofactoren vaker dan gemiddeld verstoord. Net als bij andere kinderen in Nederland leidt dat tot een verhoogd risico op problemen. Naast die inhaalslag is er dus ook een verhoogde kans op specifieke problemen zoals overgewicht, psychische problematiek of een tekort aan vitamine D, ijzer en calcium. Voor veel van deze risico’s geldt dat tijdig signaleren een belangrijke kans is om het ontstaan of verergeren van die problemen voor te zijn. Het tijdig signaleren van bijvoorbeeld opvoedhindernissen in gezinnen voorkomt latere duurdere zorg. Hoe kan dit signaleren het beste vormgegeven worden? Hoe kunnen we bij de huidige instroom van vluchtelingenouders en –kinderen in gemeenten hen goed bereiken en bedienen?

De gezondheid en het welbevinden van ouders, en een positieve schoolsituatie zijn de belangrijkste beschermende factoren voor kinderen. Lees meer hierover in de kennissyntheses die Pharos in opdracht van het ministerie van VWS heeft opgesteld.

Ouders moeten opnieuw hun weg vinden in een omgeving die zo anders is dan waar men vandaan komt. Het vroegtijdig in beeld hebben, preventie, versterken van eigen opvoedvaardigheden, eigen kracht van gezinnen en integraal werken zijn belangrijke elementen voor het goed ondersteunen van nieuwkomende vluchtelingen. Een adequaat functionerende keten, die aansluit op de behoefte van vluchtelingen en waar nodig maatwerk levert is een belangrijke voorwaarde. Hoe kunnen we dit binnen de gemeente realiseren?

‘Nieuwkomers gezond’

Pharos heeft in samenwerking met JGZ GGD Limburg Noord en diverse scholen het succesvolle pilotproject ‘Nieuwkomers Gezond’ uitgevoerd. Hierin gaf de JGZ preventieve consulten voor nieuwkomende kinderen op school. Dat bleek goed te werken. De school bleek laagdrempelig omdat ouders de weg al kennen naar school. De leerkrachten en JGZ-medewerkers wisten elkaar vanaf dat moment goed te vinden.

De verbinding leggen tussen school en de JGZ

Veel ouders hebben positieve verwachtingen van de Nederlandse school. Binnen de gemeente komen daar nieuwkomerskinderen en hun ouders vaak het eerst goed in beeld. Op school informatie aanbieden over de complexe zorg-infrastructuur rondom kinderen en hoe instellingen en ouders samen kunnen optrekken werkt drempelverlagend.

Uit deze pilot kwamen een aantal belangrijke elementen naar voren: er vroegtijdig bij zijn, problemen klein houden, snelle doorgeleiding naar andere hulp waar nodig. Dit bleek goed te verlopen door de samenwerking van de JGZ met school als belangrijke vind- en werkplaats.

Concreet is er het volgende gedaan:

  • De school meldt bij de GGD wanneer nieuwkomers zich inschrijven.
  • 20 nieuwkomerskinderen zijn opgeroepen door de JGZ voor een uitgebreide gezondheidscheck op school inclusief tolk. Deze check, met input van meerdere organisaties samengesteld, past goed in het daar gebruikte JGZ registratiesysteem.
  • Op scholen waar deze kinderen zitten (10 op de basisschool en 10 op het voortgezet onderwijs) zijn gezondheidslessen gegeven door de GGD.
  • Op deze scholen zijn de ouders uitgenodigd voor een speciale ouderavond over het thema gezondheid.

Resultaten
De volgende zaken kwamen als meerwaarde naar voren:

Intake en ouderbijeenkomst op school

  • Meer kennis over de gezondheid van de leerling en het belang om daar iets aan te doen.
  • Bij zorgleerlingen eerder dan voorheen advies vragen aan de jeugdverpleegkundige en/of jeugdarts.
  • Meer verbondenheid van ouders met de school.
  • Suggesties wat de school zelf kan doen om de gezondheid/welzijn van leerlingen te verbeteren.

Gezondheidslessen

  • Gezondheidswinst bij leerlingen.
  • Beter inzicht in hoe de school zelf ook lessen en daarbuiten aandacht aan gezondheid kan geven.

Wat kunt u met deze resultaten als GGD?
Een aantal GGD’en heeft extra aandacht voor nieuwkomerskinderen (waaronder ook vluchtelingen) al goed georganiseerd. De samenwerking met de school kan van meerwaarde zijn om alle nieuwkomers te bereiken én op een andere manier met ouders in contact te komen op het thema gezondheid en zo de samenwerking met ouders te verbeteren. 

Wat kunt u met deze resultaten als gemeente?
Het lijkt zowel medisch-inhoudelijk, financieel alsook persoonlijk van meerwaarde om alle nieuwkomerskinderen in uw gemeente vroeg en uitgebreid te laten zien door de jeugdgezondheidszorg. Informeer eens bij de JGZ of er al specifieke aandacht is voor deze groep. Als middelen hierin een drempel zijn kan de gemeente een belangrijke rol in spelen.

Wat kunt u met deze resultaten als school?
Scholen met (veel) nieuwkomers maken zich vaak zorgen over hun leerlingen die zij dag in dag uit in de klas zien. Hun ervaringen met zorgaanbieders zijn lang niet altijd positief, bijvoorbeeld omdat verwijzingen niet tot stand komen. Tijdens de pilot bleek bij een van de scholen in eerste instantie ook aarzeling om samen te werken. Tijdens en na het project was daar geen sprake meer van. Veel JGZ instellingen zijn bezig om hun werk voor nieuwkomers aan te passen. Bijvoorbeeld door een uitgebreide gezondheidscheck te doen. Ze leren daarbij van hoe in de centra de ketensamenwerking rondom kinderen bleek te lonen. Zoek als school eens contact met de JGZ om te vragen wat zij kunnen betekenen.