Datum

Samen Beslissen met iedereen

Datum

Om tot de beste zorg te komen, hebben zorgverlener en patiënt elkaar nodig. Want door samen te beslissen zijn mensen meer tevreden over de zorg en houden zij zich beter aan afspraken met hun zorgverlener. Maar Samen Beslissen is nu nog te weinig ‘samen.’ Om daar verandering in te brengen, gaat de campagne Samen Beslissen van start, gericht op zorgverleners en patiënten. Pharos doet mee en laat zien dat Samen Beslissen ook mogelijk is voor en met patiënten die beperkt gezondheidsvaardig zijn.

Wat is écht belangrijk voor een patiënt?

Een goed gesprek tussen zorgverlener en patiënt is een open en persoonlijk gesprek waarin besproken wordt wat écht belangrijk is voor een patiënt. Maar dat is niet gemakkelijk. Mensen hebben bijvoorbeeld moeite met het onder woorden brengen van wensen. Dat blijkt uit onderzoek (2020) van Kantar Public in opdracht van het ministerie van VWS over Samen Beslissen. Minstens een kwart van alle patiënten vindt Samen Beslissen lastig. Dat geldt vooral voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Zorgverleners overschatten het Samen Beslissen

Uit het onderzoek blijkt ook dat zorgverleners meer kunnen doen. Zij overschatten de mate waarin zij Samen Beslissen. Het onderzoek bevestigt dat zorgverleners Samen Beslissen rooskleuriger inschatten dan patiënten het ervaren: 46 procent van de zorgverleners zegt dat zij met de patiënt samen de beslissing nemen. 37 procent van de patiënten ervaart dit ook zo.

“Is dit een website”?

Projectleider Hester van Bommel zit in het campagneteam namens Pharos. In de voorbereiding heeft zij veel materialen zoals posters, flyers en onderdelen van de website getest met taalambassadeurs. Dat zijn mensen die moeite hebben met lezen en schrijven.

Ook keek Hester mee met de vragenlijsten in het onderzoek van Kantar Public. “Sommige woorden of zinnen in de campagne bleken te moeilijk of te abstract. Bijvoorbeeld de verwijzing op een poster naar de campagne-website, waar zorggebruikers praktische tips kunnen vinden. Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven was het niet duidelijk dat het om een website ging. Door ‘www’ en een korte zin toe te voegen, was het wel helder.”

Te moeilijke uitleg

Hester benadrukt dat het een misverstand is dat Samen Beslissen met mensen die moeite hebben met lezen en schrijven niet mogelijk is. “De meeste mensen vinden dat juist heel belangrijk en willen dat ook graag! Het gaat over hun leven. Wat vaak minder goed gaat, is dat de uitleg over een diagnose of behandeling te moeilijk is. Het is dan voor hen lastig om daarover een gesprek te voeren of gerichte vragen te stellen. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden durven dit vaak ook niet te vragen. Ze zijn bang dat ze teveel tijd innemen van de arts of er is schaamte dat ze de folder niet goed kunnen lezen.”

Adviezen voor zorgverleners

De verantwoordelijkheid ligt niet bij één persoon of partij. Als zorgverlener is dit wat jij onder andere kunt doen om samen beslissen voor iedereen mogelijk te maken:

  • Zorg dat de patiënt zijn/haar diagnose begrijpt, voordat er verschillende behandelopties voorgelegd worden. Gebruik op verschillende momenten in het consult de terugvraagmethode om te checken of de patiënt de uitleg begrijpt.
  • Let er in de spreekkamer op dat alle communicatie begrijpelijk is: het informeren van de patiënt over zijn of haar situatie, het bespreken van uitkomsten en gezamenlijk tot een besluit over de best passende zorg komen.
  • Creëer vertrouwen en een veilige setting zodat de patiënt zijn eigen gedachten en voorkeuren kan uiten. Geef ook duidelijke uitleg als het niet mogelijk is om de voorkeur van de patiënt uit te voeren.
  • Gebruik begrijpelijk keuzehulpen zoals de consultkaarten in beeld of andere consultondersteunende materialen zoals praatkaarten of begrijp je lichaam.
  • Zorg voor een goede toegankelijkheid van het digitale aanbod van de vragen en uitkomsten, ook voor patiënten met minder digitale vaardigheden (22% van de Nederlanders).

Vragen?

Voor vragen over Samen Beslissen kun je contact opnemen met projectleider Hester van Bommel via h.vanbommel@pharos.nl

De campagne is een initiatief van het programma Uitkomstgerichte Zorg
Bekijk hier de campagne-website: begineengoedgesprek.nl
Lees hier het verhaal van taalambassadeur Rob Weijers en zijn huisarts Dirkje Snijders.

Samen Beslissen-onderzoek Kantar Public (2020): https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/05/11/samen-beslissen