Op donderdag 27 november 2025 jongstleden ontmoetten ervaringsdeskundigen, sleutelpersonen, vrijwilligers en medewerkers van organisaties elkaar om te praten over het herkennen en bespreekbaar maken van geldzorgen. Er waren coalities Kansrijke Start die vanuit de geboortezorg samen met het sociaal domein hieraan werken. Ook hebben ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen verteld hoe zij in de gemeente op verschillende manieren verschil hebben gemaakt.

Met de slotbijeenkomst op 27 november kijken we met elkaar terug op wat er in 2024 – 2025 op verschillende plekken in Nederland gedaan is rond de preventie van Geldzorgen. Daarbij stonden twee onderdelen centraal: de financiële impuls voor coalities Kansrijke Start en het samenwerken met en trainen van ervaringsdeskundige/sleutelpersonen. Samen hebben we lessen getrokken en ervaringen gedeeld en besproken wat nodig is voor de beweging naar de toekomst. Inmiddels is er een vervolg op dit eerste traject: het Programma Preventie van Geldzorgen. De geleerde lessen nemen we daarin mee en verspreiden deze ook breder.

Krachtige voorbeelden en geleerde lessen

De bijeenkomst trapte af met een korte presentatie van wat er afgelopen anderhalf jaar in de tien coalities Kansrijke Start en zeven gebieden ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen gebeurd is. In de coalities zijn nieuwe producten en diensten ontwikkeld, heeft deskundigheidsbevordering plaats gevonden en zijn inwoners en ervaringsdeskundigen als gelijkwaardige partners betrokken in de aanpak. De ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen hebben mensen met geldzorgen eerder en beter bereikt, hebben de zorg en ondersteuning gespiegeld in betere manieren van doen en hebben bijdrage geleverd in veel beter leefwereldgericht beleid en informatievoorziening voor inwoners.

Krachtige voorbeelden

De coalities uit Nuenen, Eindhoven en Leidschendam – Voorburg lichtten hun aanpak kort toe.

• Zo heeft coalitie Kansrijke Start uit Nuenen vanuit inwonersgesprekken hun handreiking Geldzorgen voor professionals verrijkt met tips. Ook maakte zij een wegwijzer met ondersteuning en hulp bij geldzorgen.
• In een filmpje hoorde we de coalitie Kansrijke Start Eindhoven veertellen over hun dialoogsessies tussen medewerkers uit het medisch en sociaal domein. Hieruit is o.a. de behoeften gekomen voor deskundigheidsbevordering in het herkennen en bespreken van geldzorgen. Inmiddels zijn meerdere trainingen aan diverse professionals uit de geboortezorg gegeven.
• Tenslotte heeft de coalitie Leidschendam-Voorburg inzichten uit het spiegelgesprek met (jonge) ouders over het thema geldzorgen (waarbij de professionals in de buitenkring plaats nemen en enkel luisteren) meegenomen in beleid en uitvoering. Vertrouwen en zelfvertrouwen is een thema wat bijvoorbeeld aandacht krijgt in het vervolg.

De ervaringsdeskundigen en sleutelpersoon uit Meijerijstad, Nijmegen en Dordrecht spraken met trots over wat zij hebben gedaan afgelopen anderhalf jaar.

• De ervaringsdeskundige uit Nijmegen sprak trots over hoe zij heeft bijgedragen aan een nieuwe visie op bestaanszekerheid voor het versimpelen van de inkomensondersteuning.
• De ervaringsdeskundige uit Meijerijstad was trots op alle professionals en netwerken die zij geholpen heeft om meer vanuit het inwonersperspectief hun werk te doen. En ook over hoe zij persoonlijk gegroeid zijn als mens en professional.
• De sleutelpersoon uit Dordrecht die vanuit een alliantie van informele organisaties aan het werk is, vertelde trots over alle mensen die nu meer kennis en bewustzijn hebben over geldzaken en over een nieuwe activiteit ontstaan vanuit de behoeften van een groep vrouwen, door de gemeente gefaciliteerd. Dit zijn allemaal vrouwen die normaal niet bereikt door instanties.

Thematafels over geleerde lessen

Kansrijke start

In de thematafels over de geleerde lessen over geldzorgen binnen coalities Kansrijke Start is veel uitgewisseld over deskundigheidsbevordering over het herkennen en bespreken van geldzorgen. Dit is in de meeste coalities gedaan. Er zijn verschillende trainingen georganiseerd, afhankelijk van de behoeften en mogelijkheden van hun professionals. Meppel heeft in dat kader gesprekskaarten ontwikkeld. Deze helpen om beter te begrijpen wat geldzorgen doet en samen met de aanvullende workshop leren deelnemers beter aan te sluiten bij (as) ouders. Kansrijke Start Nuenen en Leidschendam-Voorburg uitgebreider verteld over hun aanpak met inwoners. Het samenwerken met ervaringsdeskundigen is zowel vanuit Kansrijke Start Utrecht en Amsterdam toegelicht. Zij vullen de samenwerking ieder net wat anders in. Het onderling uitwisselen daarover was ook voor hen behulpzaam.

Enkele conclusies

• De deskundigheidsbevordering heeft bewustzijn gebracht bij deelnemers over de impact en hun mogelijke rol bij geldzorgen. Daarbij heeft het bij de meesten de drempel om geldzorgen te bespreken verlaagd en hen handvatten geboden om dit te doen. De training, zeker als deze met een mix van professionals gedaan werd, gaf ook voor een boost aan de samenwerking. Aandachtspunt bij de trainingen is het vasthouden van wat geleerd is. Dit was een thema op één van de uitwisselingsbijeenkomsten met de deelnemers aan de Impuls. En de meeste coalities hebben hier al acties op uitgezet.
• Door de opzet van een uitgiftepunt voor babyspullen in samenwerking met vrijwilligers in Harlingen, biedt directe hulp en vergroot de kans op gesprek met (aanstaande) ouders. Naast het herkennen en bespreken van geldzorgen is ook het toeleiden/verwijzen belangrijk.
• Meerdere coalities werkte aan overzicht voor professionals, vrijwilligers en ouders van het aanbod rond geldzorgen. Belangrijk om dit levend te houden: actueel, maar ook uitwisseling met elkaar over het aanbod.
• De samenwerking met ouders en ervaringsdeskundigen gaf inzichten die beleid, aanpak en uitvoering verder brachten. Daarnaast werkte het ook stimulerend voor andere onderdelen van de gemeente: kan dit ook bij ons?
• Overall is het belangrijk om goed aan te sluiten bij de vragen/behoeften van de professionals in de geboortezorg op dit thema. En om aan te sluiten bij wat er al is en mee te liften op ontwikkelingen.

Ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen

In de andere thematafels over het werk van ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen geldzorgen is veel verteld over de eigen successen, hoe zij goed tot hun recht komen op hun landingsplek, over hun samenwerking met de gemeente en netwerkpartners en hoe hun werk goed kan worden voortgezet en wat daar financieel voor nodig is.

Tenslotte heeft Dienst Toeslagen aan een tafel met de aanwezigen gesproken over hoe zij intermediairs en ervaringsdeskundigen / sleutelpersonen (nog) beter kan ondersteunen

Enkele conclusies

• Het is belangrijk om een warme plek, een manager, begeleiders te hebben die achter je staat, die je kent en zichtbaar is op de werkvloer. Zodat ze niet het gevoel hebben er alleen voor te staan. Dat collega’s goed geïnformeerd en voorbereid zijn over de komst van een ervaringsdeskundige.
• Wat ook helpt is een heldere opdracht/ werkplan als je start en dat vanuit de organisatie de randvoorwaarden helder zijn. Ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen kunnen nog beter bij beleid betrokken worden door het een structureel onderdeel te laten worden in het werk (een functieomschrijving ervaringsdeskundige/sleutelpersoon in de CAO gemeenten, bij de onboarding in overleggen etc.). Maar ook kunnen ambtenaren, bestuurders en managers het werk nog serieuzer nemen door steeds zichzelf te blijven bevragen wanneer zij voor het laatst in contact zijn geweest met hun inwoners en of hun beleid wel écht is waar de inwoner mee geholpen is.
• Tenslotte is het serieus nemen van het werk van een ervaringsdeskundige/sleutelpersoon als een onmisbare brug naar de inwoners en tevens een manier voor leefwereldgerichte transities van beleid en uitvoering cruciaal. Dat vormt de basis voor het verduurzamen van het werk van de ervaringsdeskundige en sleutelpersoon. Daar is verder nog lef van bestuurders en managers voor nodig om in de eigen gemeentelijke spiegel te durven kijken en verandering te verwelkomen en daarin te willen blijven investeren.

Beweging naar de toekomst

In het laatste deel over de beweging naar de toekomst toe is gesproken over wat er nodig is om deze aanpakken vast te houden en belemmeringen voor het vervolg weg te nemen. Niet alleen kwam daarin naar voren dat je het succes goed laat zien bij managers, bestuurders etc. Maar ook dat er lef nodig blijft om anders te denken, kijken en doen. Er blijven voorlevers en aanzwengelaars nodig die lokaal net zo lang doorgaan totdat de echte veranderingen normaal zijn geworden. Dat begint ook bij gelijkwaardige samenwerking tussen leefwereld en systeemwereld en wat er aan beide kanten nodig is om elkaar zo aan tafel te ontmoeten. De bereidheid om te kijken naar eigen patronen en routines en die te willen veranderen. En ook de ruimte creëren voor inwoners, ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen om je hier (als nodig vaker) op te kunnen en mogen aanspreken. Uit reacties van SZW en VWS bleek dat zij enthousiast zijn over wat er in alle gebieden bereikt is en door deze bijeenkomst werd dat voor hen ook tastbaarder/concreter.

 Verdere stappen

• In het Programma Preventie van geldzorgen gaan we door met het ondersteunen van coalities Kansrijke Start op het thema geldzorgen. Zo is er opnieuw een financiële impuls voor coalities en is er een leerwerktraject waarin 6 coalities samen leren over de preventie van geldzorgen en hoe zin dat concreet kunnen maken in hun coalitie. Hiervoor zijn ook extra middelen beschikbaar voor bijvoorbeeld deskundigheidsbevordering, maar ook voor een verbindingsmakelaar.
• De lessen uit de ‘eerste lichting’ worden nog verder opgehaald en uitgewerkt in een artikel, filmpje of factsheet. Deze verspreiden we onder alle coalities Kansrijke Start via het Kansrijke Start platform.