Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden

Laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden hebben moeite om informatie over ziekte en gezondheid te vinden, te begrijpen en toe te passen. Denk aan mensen met een lage opleiding, ouderen en migranten. Zij hebben vaker chronische ziekten en psychische problemen. Het is daarom belangrijk om laaggeletterdheid te herkennen en om op een begrijpelijke manier te communiceren. Wij zetten ons in voor toegankelijk voorlichtingsmateriaal en we trainen, adviseren en begeleiden huisartspraktijken, apotheken, (zorg)organisaties en gemeenten bij het herkennen en omgaan met laaggeletterdheid.

Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden: feiten en cijfers

2,5 miljoen mensen hebben moeite met lezen en schrijven. Zij zijn ‘laaggeletterd’. En 25% van de volwassen Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Bijna 1 op de 5 mensen boven de 12 jaar heeft beperkte digitale vaardigheden.

Mensen met een lage opleiding hebben vaker beperkte gezondheidsvaardigheden. Zij gaan gemiddeld 4 jaar eerder dood en krijgen 15 jaar eerder gezondheidsproblemen dan mensen met een hoge opleiding.

2,5

2,5 miljoen mensen hebben moeite met lezen en schrijven

60%

Iets meer dan de helft van de laaggeletterden is autochtoon Nederlander

Wat zijn laaggeletterdheid en analfabetisme?

Laaggeletterdheid is niet hetzelfde als analfabetisme. Iemand die laaggeletterd is kan wel lezen en schrijven, maar kan dit niet goed genoeg om helemaal mee te kunnen doen in de samenleving. Een analfabeet kan niet lezen en schrijven.

Wat zijn beperkte gezondheidsvaardigheden?

Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden hebben moeite om informatie over gezondheid en zorg te vinden, te begrijpen en toe te passen. Dat ligt niet aan hen, want veel informatie is ingewikkeld, zowel mondeling als schriftelijk. Mogelijke gevolgen:

  • een patiënt begrijpt de zorgverlener niet
  • iemand neemt medicijnen verkeerd in
  • een bezoeker kan de weg niet vinden in het ziekenhuis.
  • iemand volgt adviezen verkeerd op waardoor medisch onderzoek of een operatie niet door kan gaan.

Hoe herken je laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden? Wat kun je doen om begrijpelijk te communiceren? Hoe ontwikkel je eenvoudige voorlichting? Dit en meer vind je in de factsheet laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.

Wat zijn beperkte digitale vaardigheden?

Bijna 20 procent van de mensen boven de 12 jaar heeft beperkte digitale vaardigheden. Zij hebben moeite met het gebruik van computers en internet en dus ook met digitale zorg en patiëntenportalen. Meer weten over digitale vaardigheden en toegankelijke eHealth? Hier vind je informatie en tips over digitale zorg.

Hoe help je mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden?

Leer begrijpelijk en effectief communiceren

Hoe herken je laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden? Hoe kun je als zorgverlener mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden helpen? En hoe ontwikkel je eenvoudig voorlichtingsmateriaal? Doe op ons leerplatform de e-learning ‘Effectieve communicatie in de zorg’.

Test hoe toegankelijk jouw organisatie is voor mensen beperkte gezondheidsvaardigheden

Wil je weten of jouw organisatie begrijpelijk is? Doe dan deze test. Aan de hand van 10 stappen kun je met je collega’s uitzoeken of jullie een ‘gezondheidsvaardige organisatie’ zijn. Ook krijg je tips om je organisatie, zorgcentrum, praktijk of bedrijf nog toegankelijker te maken.

Begrijpelijke voorlichting getest met de doelgroep

Deze voorlichtingsmaterialen en beeldverhalen kun jij gebruiken als je contact hebt met patiënten of cliënten. We hebben de materialen getest met de doelgroep. Ook geven we tips om je eigen begrijpelijke voorlichting te maken.

Ervaringsverhalen ex-laaggeletterden en zorgverleners

We testen materiaal met taalambassadeurs van Stichting ABC. Taalambassadeurs waren vroeger laaggeletterd. Zij weten daarom als geen ander of de doelgroep een tekst of beeld begrijpt. In 15 korte filmpjes doen zij hun verhaal, met daarin voorbeelden van ervaringen bij onder andere de apotheek, het consultatiebureau, de diëtist, de gemeente, de huisarts en de school van hun kinderen. Ook geven ze tips aan professionals en organisaties hoe zij mondelinge en schriftelijke communicatie kunnen verbeteren.

Bekijk hier alle video’s (YouTube)

Meer informatie

Zo maak je jouw huisartspraktijk toegankelijk

Een huisartsenpraktijk is er voor alle patiënten. Maar hoe zorg je ervoor dat jouw praktijk ook geschikt is voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, die beperkte gezondheidsvaardigheden hebben of minder digitaal vaardig zijn? Tijdens een praktijkcheck krijg je bezoek van één of twee ervaringsdeskundigen (taalambassadeurs) en een Pharos-adviseur. Zij beoordelen hoe toegankelijk jouw praktijk voor laaggeletterden is en geven adviezen voor verbetering.

Zo bereik en betrek je inwoners met een lage ses

Wij willen dat de stem van alle inwoners gehoord en vertegenwoordigd wordt in het Nederlandse zorgstelsel. Dat kan alleen als óók vaak moeilijk bereikbare inwoners gehoord worden en een actieve rol krijgen. Hoe doe je dat als gemeente? Lees meer over Bereiken en betrekken van inwoners met lage SES.

Wat doet Pharos?

Op basis van wetenschappelijk onderzoek, kennissyntheses en kennis uit de praktijk ontwikkelen we:

Instrumenten

Publicaties

Factsheets

Toegankelijk (voorlichtings)materiaal

Trainingen en onderwijsmateriaal

Bij de totstandkoming van al onze producten en diensten betrekken we de mensen om wie het gaat.

 

Programma Gezondheidsvaardigheden & Bereiken en betrekken

Pharos stimuleert dat het zorgstelsel en het sociaal domein op het niveau van systeem, organisatie en professionals, zodanig is ingericht dat deze inclusief zijn. Ook voor laaggeletterden, mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden en mensen met een migratieachtergrond.  Lees meer over het programma Gezondheidsvaardigheden & Bereiken en betrekken.

Meer informatie over Pharos

Benieuwd naar meer informatie over Pharos?

Missie en visie Wij zetten ons in voor het terugdringen van grote gezondheidsverschillen in Nederland.

Programma’s De kennisprogramma’s van Pharos vertalen strategie en prioriteiten naar aanpak en werkwijze.

Medewerkers Maak kennis met onze experts. Ze geven je graag advies.

Werken bij Pharos Bekijk vacatures, stages en werkervaringsplekken.

De Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Pharos is coördinator van de Alliantie Gezondheidsvaardigheden. Dit is een netwerk van organisaties in gezondheid en zorg met als gedeelde vraag:  Hoe kunnen wij toegankelijk en begrijpelijk zijn voor laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Via het netwerk bieden ruim 90 partners gratis tips voor het maken van eenvoudige materialen, informatie over het testen van materialen bij de doelgroep, tips voor het verhogen van het bewustzijn binnen je organisatie en meer. Ook organiseert de alliantie netwerkbijeenkomsten waar actuele kennis gedeeld wordt met deelnemers.

Begrijp je lichaam

Begrijp je Lichaam is praktisch voorlichtingsmateriaal over het menselijk lichaam en veelvoorkomende klachten waarin gebruik wordt gemaakt van eenvoudige anatomische afbeeldingen en teksten.

Meer voorlichtingsmaterialen
Meer publicaties

Incompany training / 1 dagdeel

Effectief communiceren met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden

Hoe herken je een patiënt of cliënt die laaggeletterd is? En hoe pas je je communicatie aan op zijn of haar niveau? In deze training leer je met je vragen, informatie en adviezen beter aan te sluiten op het scholingsniveau en het niveau Nederlands van de patiënt of cliënt. En je bent na afloop bekend en hebt geoefend met de terugvraagmethode.

Geaccrediteerd

Incompany training / 1 dagdeel

Effectief communiceren met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden – over veilig medicijngebruik

Meer dan de helft van de patiënten in de apotheek heeft moeite met het begrijpen en onthouden en daardoor ook met het toepassen van informatie over medicatie door de apotheker. Dit zijn kenmerken die gelden voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Een deel van deze groep is laaggeletterd. Het is belangrijk dat zorgverleners deze patiënten herkennen en hun communicatie, informatiemateriaal en begeleiding zo aanpassen dat die beter aansluit bij de patiënt.

Geaccrediteerd
Meer trainingen

Waarvoor kun je bij Pharos terecht?

Werk jij als (zorg)professional en heb je te maken met laaggeletterden of mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Neem contact op met Pharos als je bijvoorbeeld:

  • Wilt leren hoe je effectief kunt communiceren met laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.
  • Meer wilt weten over het bevorderen van therapietrouw en verantwoord medicijngebruik bij laaggeletterden, mensen met een migratieachtergrond en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.
  • Wilt weten hoe je eenvoudig voorlichtingsmateriaal maakt of daar ondersteuning bij wilt hebben.

Pharos biedt kennis en praktisch handelingsperspectief.

Bel (030) 234 9800 of mail info@pharos.nl

Onze experts