Infosheet

Tolken in de zorg

Pharos benadrukt in haar werk ten behoeve van kwetsbare groepen vaak het belang van goede communicatie. In geval van een taalbarrière betekent dit extra inzet om elkaar te begrijpen. Het door zorgverleners laagdrempelig kunnen inzetten van een professionele tolk is hierbij eigenlijk onmisbaar. De kosten van de tolk zouden hierbij geen sta in de weg moeten zijn, zoals dat nu wel het geval is sinds in 2012 de gratis inzet van tolken in de zorg is stopgezet.

Kwaliteitsnorm tolkgebruik bij anderstaligen in de zorg

Medische beroepsorganisaties hebben in 2014 samen met de Patientenfederatie en Pharos de ‘Kwaliteitsnorm tolkgebruik bij anderstaligen in de zorg‘ opgesteld. Deze kwaliteitsnorm is de actuele norm voor professionals in de zorg. De kwaliteitsnorm stelt de zorgverlener in staat om in aanvulling op de eigen professionele standaarden een zorgvuldige afweging te maken over de inzet van een professionele tolk of een informele tolk (vriend of familielid). De inzet van kinderen als tolk wordt te alle tijden afgeraden.

Op de website www.zoschakeltueentolkin.nl staan tips en adviezen over het inschakelen van tolken en hoe te werken met een tolk in verschillende sectoren van de zorg.

Voor huisartsenzorg kan voor de kosten van de inzet van tolken in diverse regio’s een beroep worden gedaan op een van de regionale Achterstandsfondsen voor de ondersteuning van huisartsenzorg in achterstandswijken. Informatie hierover is te verkrijgen bij het regionale Achterstandsfonds. Voor alle overige sectoren in de zorg is er op dit moment helaas geen mogelijkheid om tolkkosten te declareren.

Stopzetten tolkfinanciering in 2012

In 2012 stopte de overheid de financiering van de tolken in de zorg. Veel veldpartijen, professionals, kenniscentra en wetenschappers hebben zich uitgesproken tegen deze maatregel. Zij wijzen erop dat de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van de zorg in het geding komen. Want deze maatregelen kan als gevolg hebben dat professionele tolken minder worden ingezet.  Het voornaamste argument hierachter is dat goede communicatie tussen patiënt en zorgverlener één van de basisvoorwaarden is voor het leveren van veilige en effectieve zorg. Immers, een zorgverlener moet op basis van de juiste informatie een diagnose stellen en een behandelingsvoorstel doen. En de patiënt moet precies kunnen begrijpen wat deze behandeling inhoudt, wat eventuele risico’s zijn en wat er van hem/haar wordt verwacht. Bijvoorbeeld ten aanzien van medicatie.

Historie

Voor 2012
Voor 2012 werden tolken in de gezondheidszorg vergoed vanuit de rijksoverheid.
Naar aanleiding van een incident, waarbij een taalbarrière ertoe leidde dat een vrouw een abortus onderging die dit niet wilde, bracht de Inspectie voor de gezondheidszorg in 2003 een kortschrift uit over het gebruik van tolken.
Kortschrift van Inspectie voor de volksgezondheid (2003)

In 2008 heeft een aantal partijen in de zorg onder leiding van Pharos veldnormen opgesteld voor de inzet van tolken in de gezondheidszorg.
Veldnormen voor de inzet van tolken in de gezondheidszorg (let op: de inhoud is op een aantal punten niet meer up-to-date).

Reacties 2011-2012
Veel veldpartijen en professionals in de zorg protesteerden tegen de in 2012 doorgevoerde maatregel van het ministerie van VWS om de financiering van de tolken in de zorg te stoppen. Ondanks deze protesten is de maatregel niet van tafel gegaan. Een overzicht van publicaties waarin de bezorgdheid over het verdwijnen van de financiering van tolken in de zorg duidelijk worden gemaakt:

Documenten en artikelen over tolken in de zorg

‘Het gaat toch om je ouders’: ervaringen van informele tolken in een medische setting (2013)

Communiceren met handen en voeten of toch een tolk inschakelen? (2014)

Een tolk inschakelen - een kwestie van goede zorg (2014)

Noodzaak en omvang van de inzet van professionele tolken in de zorg (2016)

Het NIVEL onderzocht op verzoek van de artsenfederatie KNMG hoe vaak en wanneer professionele tolken noodzakelijk zijn en hoe vaak ze worden ingezet in de Nederlandse gezondheidszorg. Dit onderzoek gaat vooral over de situatie in 2015.
Naar rapport

Inzet tolk is een mensenrecht (2017)