Infosheet

Tolken in de zorg

Zorgverleners en patiënten zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het slechten van een aanwezige taalbarrière. Dit kan via een informele tolk (vriend, familielid) of een professionele tolk. De kosten voor het inzetten van een professionele tolk worden sinds 2012 niet meer vergoed door de overheid.

Voor huisartsenzorg kan voor de kosten van de inzet van tolken in diverse regio’s een beroep worden gedaan op een van de regionale Achterstandsfondsen voor de ondersteuning van huisartsenzorg in achterstandswijk, zie www.lhv.nl/uw-beroep/aanbod/bijzondere-patientengroepen/patienten-achterstandswijken. Informatie hierover is te verkrijgen bij het regionale Achterstandsfonds.
Voor alle overige sectoren in de zorg is er op dit moment helaas geen mogelijkheid om tolkkosten te declareren.

Vele veldpartijen, professionals, kenniscentra en wetenschappers hebben zich uitgesproken tegen deze maatregel. Zij wijzen erop dat de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van de zorg in het geding komen. Want deze maatregelen kan als gevolg hebben dat professionele tolken minder worden ingezet.  Het voornaamste argument hierachter is dat goede communicatie tussen patiënt en zorgverlener één van de basisvoorwaarden is voor het leveren van veilige en effectieve zorg. Immers, een zorgverlener moet op basis van de juiste informatie een diagnose stellen en een behandelingsvoorstel doen. En de patiënt moet precies kunnen begrijpen wat deze behandeling inhoudt, wat eventuele risico’s zijn en wat er van hem/haar wordt verwacht. Bijvoorbeeld ten aanzien van medicatie.

Kwaliteitsnorm tolkgebruik bij anderstaligen in de zorg

Medische beroepsorganisaties hebben in 2014 samen met de Patientenfederatie en Pharos de ‘Kwaliteitsnorm tolkgebruik bij anderstaligen in de zorg‘ opgesteld. Deze kwaliteitsnorm stelt de zorgverlener in staat om in aanvulling op de eigen professionele standaarden een zorgvuldige afweging te maken over de inzet van een professionele tolk. Dit is de actuele norm voor professionals in de zorg.

Historie

Voor 2012
Voor 2012 werden tolken in de gezondheidszorg vergoed vanuit de rijksoverheid.
Naar aanleiding van een incident, waarbij een taalbarrière ertoe leidde dat een vrouw een abortus onderging die dit niet wilde, bracht de Inspectie voor de gezondheidszorg in 2003 een kortschrift uit over het gebruik van tolken.
Kortschrift van Inspectie voor de volksgezondheid (2003)

In 2008 heeft een aantal partijen in de zorg onder leiding van Pharos veldnormen opgesteld voor de inzet van tolken in de gezondheidszorg.
Veldnormen voor de inzet van tolken in de gezondheidszorg

Reacties 2011-2012
Veel veldpartijen en professionals in de zorg protesteerden tegen de in 2012 doorgevoerde maatregel van het ministerie van VWS om de financiering van de tolken in de zorg te stoppen. Ondanks deze protesten is de maatregel  niet van tafel gegaan. Een overzicht van publicaties waarin de bezorgdheid over het verdwijnen van de financiering van tolken in de zorg  duidelijk worden gemaakt:

  • Petitie tegen bezuinigingen tolkenvergoeding
    Een door bezorgde zorgverleners opgestelde petitie over het verdwijnen van de tolkvergoeding
    Petitie tegen bezuinigen op vergoeding tolken.2011
  • Effecten van het stoppen van tolkenfinanciering op de zorg -casuïstiek
    Tien praktijksituaties in 2013 geschetst door KNMG, NIP en Pharos, waarbij hulpverleners en patiënt illustreren hoe zij getroffen worden door het stoppen van tolkenvergoeding.
    Casuïstiek effect veranderingen in tolkgebruik EB april2013
  • De professionele tolk verdwijnt: kwaliteit onder druk
    Artikel uit Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (2014) waarin men pleit voor het inzetten van de professionele tolk, scholing van artsen en het collectief regelen van de vergoeding bij patiënten.
    Naar artikel

Documenten en artikelen over tolken in de zorg

‘Het gaat toch om je ouders’: ervaringen van informele tolken in een medische setting (2013)

Communiceren met handen en voeten of toch een tolk inschakelen? (2014)

Een tolk inschakelen - een kwestie van goede zorg (2014)

Noodzaak en omvang van de inzet van professionele tolken in de zorg (2016)

Het NIVEL onderzocht op verzoek van de artsenfederatie KNMG hoe vaak en wanneer professionele tolken noodzakelijk zijn en hoe vaak ze worden ingezet in de Nederlandse gezondheidszorg. Dit onderzoek gaat vooral over de situatie in 2015.
Naar rapport

Inzet tolk is een mensenrecht (2017)