Infosheet

Welbevinden op school

Als leerlingen lekker in hun vel zitten, dan leren ze beter. Welbevinden is daarom een belangrijke voorwaarde voor leerlingen om goed te kunnen functioneren en leren. Met welbevinden bedoelen we bijvoorbeeld: optimisme, zelfvertrouwen, geluk, vitaliteit, gevoel van betekenis hebben, eigenwaarde, ervaren van ondersteuning uit de omgeving en het goed weten om te gaan met de eigen emoties.

Het project Welbevinden op School van Pharos en het Trimbos-Instituut biedt scholen handvatten voor het stimuleren van een positief pedagogisch klimaat waarin zowel leerlingen als leerkrachten zich wel bevinden.

Het bevorderen van het welbevinden werkt positief op gezondheid. Denk hierbij aan betrokkenheid op school, een open sfeer en gezien/gehoord voelen. Het voorkomt onder andere psychische problemen op latere leeftijd. Juist kinderen van migrantenouders of laagopgeleide ouders die sociaal emotionele vaardigheden soms niet mee krijgen thuis, hebben baat bij aandacht voor welbevinden op school.

“Alle kinderen hebben baat bij sociale en emotionele vaardigheden, maar kinderen die moeite hebben met cognitief leren nog het meest. Zij [kinderen die moeite hebben met cognitief leren maar wel sociaal emotioneel ontwikkeld zijn, red.] zijn aantoonbaar minder vaak werkloos en staan ook aantoonbaar sterker in hun schoenen dan leeftijdgenoten met vergelijkbare taal- en rekenvaardigheden maar met minder sociaal en emotioneel vermogen.”

Andreas Schleicher, directer OESO, interview De groene Amsterdammer, 9 mei 2019

Scholen, gemeenten en Gezonde School-adviseurs

Samen met Gezonde School-adviseurs GSA’s benaderen we op grote schaal gemeenten met als doel welbevinden op scholen te vergroten en de samenwerking tussen GSA’s, scholen, gemeenten en lokale zorg- en welzijnsorganisaties te bevorderen. Daarnaast werken we binnen het (tijdelijke) stimuleringsproject samen met de GSA’s aan het welbevinden op school voor nieuwkomerskinderen. Hierbij ligt de focus op wat scholen met vluchtelingen- en migrantenkinderen specifiek (extra) nodig hebben om op een positieve manier bij te dragen aan de sociaal emotionele ontwikkeling van hun leerlingen.

Scholen krijgen zo handvatten om op een positieve manier bij te dragen aan de sociaal emotionele ontwikkeling van hun leerlingen. We streven naar:

  • Een positief pedagogisch klimaat: de school is een veilige plek met duidelijke afspraken, goede interactie tussen leerkrachten en kinderen en een positieve omgang tussen kinderen onderling.
  • Het versterken van sociaal-emotionele vaardigheden van leerlingen en het bevorderen van het welbevinden van de leerkrachten. Een leerkracht onder veel stress zal moeilijker het welbevinden van kinderen kunnen bevorderen.
  • Het actief betrekken van ouders/verzorgers bij schoolbeleid en bij schoolactiviteiten: omgangsvormen van school en thuis kunnen op elkaar afgestemd worden.
  • Het bieden van ondersteuning aan leerlingen met een extra zorgbehoefte. Leerkrachten weten hoe ze signalen van leerlingen moeten oppakken en verwijzen naar de juiste hulp.

Bij deze aanpak krijgen leerkrachten training, zijn ouders actief betrokken, krijgen leerlingen ondersteuning in hun sociaal-emotionele ontwikkeling en worden psychische problemen vroegtijdig gesignaleerd.

Waarom is welbevinden belangrijk voor kinderen uit lage SES groepen?

Niet alle kinderen groeien op in een ondersteunende opvoedingssituatie. De nood van alle dag vraagt soms alle energie en inzet van de opvoeders, er blijft geen tijd voor de kinderen over. Dat kan nadelig zijn voor de ontwikkeling van deze kinderen. Specifieke inzet op welbevinden en betrokkenheid, bijvoorbeeld vanuit de kinderopvang of school, is dan noodzakelijk om achterstand in de ontwikkeling van het kind te verminderen, op te lossen en te voorkomen.

Waarom is welbevinden belangrijk voor nieuwkomerskinderen?

Veel van wat we hierboven omschrijven, geldt ook voor nieuwkomerskinderen. Daarnaast moet de school bijvoorbeeld meer rekening houden met taalachterstanden, mogelijke traumatische gebeurtenissen, (tijdelijk) gebroken gezinnen, een migratieverhaal, etc. Voor deze leerlingen is het belangrijk dat er veel aandacht is voor het verwerken van de stress die migratie geeft bij kind en gezin. En de verwerking van de soms schokkende gebeurtenissen die kinderen meemaakten. Ook moet er op allerlei manieren worden ingezet op het bevorderen van veerkracht, veiligheid en verbondenheid.

Handvatten voor sociaal-emotionele ontwikkeling nieuwkomerskinderen

Feiten en cijfers

415.000

415.000 jongeren ontvingen in 2018 jeugdhulp

93%

93% van de kinderen in achterstandswijken heeft problemen op school

  • Ruim 415.000 unieke jongeren ontving in 2018 jeugdhulp (0-23 jaar). Dit is bijna 1 op de 10 jongeren. Sinds jeugdzorg in 2015 onder de verantwoordelijkheid van de gemeente kwam, is het aantal jongeren dat zorg kreeg met 12% gestegen. (1)
  • Dit groter beroep op de jeugdzorg én het feit dat de zorg duurder is geworden, heeft ertoe geleid dat er grote tekorten zijn in budgetten voor jeugdzorg: driekwart van de Nederlandse gemeenten is meer geld kwijt dan begroot, soms meer dan 40%. (2)
  • Leerkrachten signaleren dat 93% van de kinderen in achterstandswijken problemen heeft op school, terwijl dit in reguliere wijken 59% is. Het blijkt dat leerkrachten op scholen in achterstandswijken veel sterker het gevoel hebben dat kinderen geen gelijke kansen hebben. Kinderen starten school vaker met een taalachterstand en ouders zijn ook vaak de Nederlandse taal niet voldoende machtig. Daarnaast is er vaak sprake van een gebroken gezinssituatie, hebben de gezinnen het financieel moeilijk en zitten sociaal in een isolement. Dit alles zorgt voor een hoge belasting van de leerkrachten en vraagt veel meer van ze dan ‘alleen lesgeven’. (3)

Folder Welbevinden op school – Informatie voor scholen

Contact

Meer informatie over Welbevinden op school? Neem gerust contact op met Joke van Wieringen, Marjolein Kei of Anna de Haan van Pharos via 030 2349800.