Ruim 43.000 vrouwen in Nederland hebben een vorm van genitale verminking ondergaan. Ongeveer 2.600 meisjes in Nederland lopen reëel risico om de komende 20 jaar besneden te worden. Dit blijkt uit nieuw onderzoek door Pharos in opdracht van het Ministerie van VWS. Vrouwelijke genitale verminking (VGV) of meisjesbesnijdenis is een ingreep aan de uitwendige geslachtsorganen waar geen medische noodzaak voor is. Het is in sommige landen een culturele traditie, maar in Nederland is het strafbaar (kindermishandeling), ook als het in het buitenland wordt uitgevoerd.

In Nederland woonden op 1 januari 2023 bijna 144.000 meisjes en vrouwen afkomstig uit 30 landen waar VGV voorkomt. Van deze groep hebben naar schatting ruim 43.000 meisjes en vrouwen een vorm van besnijdenis ondergaan. Passende zorg voor besneden vrouwen is essentieel. Maar vooral ook het voorkomen van nieuwe genitale verminkingen. 

Aantal meisjes dat risico loopt 

In Nederland wonen ongeveer 29.000 minderjarige meisjes die afkomstig zijn uit landen waar VGV voorkomt. Al twintig jaar voert Nederland actief preventiebeleid om meisjes te beschermen en VGV te voorkomen. Als deze preventieve maatregelen hen niet bereikt, lopen van deze 29.000 meisjes er ca. 2.600 reëel risico om in de komende twintig jaar besneden te worden. Inzet op voorlichting, deskundigheidsbevordering en informatieverstrekking blijft volgens Pharos essentieel om VGV een halt toe te roepen. 

Zero tolerance 

Nederland kent een zero tolerance beleid en ondersteunt de internationale Sustainable Development Goals om VGV wereldwijd te beëindigen. Naast de preventieve werking die uitgaat van de strafbaarheid, staat in Nederland de zogenaamde ketenaanpak centraal. Deze bestaat uit een combinatie van preventie, wetshandhaving en aandacht voor passende zorg voor vrouwen die een besnijdenis hebben ondergaan. Pharos adviseert om hier in meer te investeren, onder andere door het toerusten van professionals met voldoende kennis en handelingsperspectief om op een cultuursensitieve manier het gesprek aan te kunnen gaan met de ouders en de vrouwen die besneden zijn. Cultuursensitief betekent open, met begrip, zonder oordeel en met respect voor de culturele verschillen. Daarnaast wordt duurzame inzet van sleutelpersonen uit de betrokken gemeenschappen als onontbeerlijk gezien om als brug tussen gezinnen en hulp-/zorgverleners te fungeren. 

Onderzoek overige schadelijke praktijken 

Pharos heeft ook onderzoek gedaan naar andere schadelijke praktijken in Nederland; huwelijksdwang, achterlating, eergerelateerd geweld en huwelijksgevangenschap. Dit onderzoek was aanvankelijk gericht op het leveren van cijfermatige schattingen van de omvang. Gaandeweg het onderzoek bleek echter dat betrouwbare kwantitatieve schattingen op basis van de beschikbare gegevens niet realistisch zijn.  

Daarom is gekozen voor een onderzoeksmethode die aansluit bij de complexiteit van de problematiek. We hebben een combinatie gemaakt van kwantitatieve en kwalitatieve data om daarmee de perceptie van de omvang bij zowel zorgprofessionals als bij de gemeenschappen zelf, in kaart te brengen. Dit heeft geresulteerd in een uitgebreid rapport van zowel de overzichten en uitleg van de registratiecijfers bij verschillende betrokken organisaties als van de perceptie vanuit de mensen om wie het gaat.