Bekendheid en toegankelijkheid van ondersteuning en hulp bij armoede

In een gemeente zijn veel regelingen en mogelijkheden voor ondersteuning van (aanstaande) ouders en hun kinderen. Wanneer partners geldproblemen signaleren is het belangrijk om te weten naar welke ondersteuning of hulp (aanstaande) ouders toegeleid kunnen worden. Maar vaak zijn de partners en de ondersteuning die zij bieden rond armoede en schulden niet of beperkt bekend. Bij ouders zelf en bij coalitiepartners. En misschien ontbreekt er nog aanbod specifiek voor Kansrijke Start doelgroepen. Hier lees je over de mogelijkheden om de bekendheid en toegankelijkheid van regelingen en voorzieningen voor (aanstaande) gezinnen te verbeteren. Ook lees je over een aantal specifieke voorzieningen zoals het de gemeentepolis.

Ondersteuning en hulp bij kinderarmoede

  • Er zijn verschillende landelijke toeslagen voor mensen met een laag inkomen. Denk aan huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebondenbudget etc. Er zijn ook lokale (wettelijke) regelingen zoals algemene bijstand, energietoeslagen, kwijtschelding gemeentelijke belastingen, schuldhulpverlening, voedselbanken, speelgoedbank of babypakketten.
  • Er zijn meerdere landelijke fondsen die voorzieningen voor kinderen financieel mogelijk maken en acute nood in het gezin opvangen. In de handreiking Omgaan met armoede in de jeugdgezondheidstaat in de bijlage op pagina 69 een overzicht van landelijke fondsen. Bij de meesten kunnen professionals voorzieningen aanvragen, zoals het Jeugdfonds Sport & CultuurStichting Jarige Job en de Stichting Urgente Noden (SUN) bureau.

Samenwerking Stichting Babyspullen: praktische hulp en ingang gesprek

De gemeente Heerlen zet al sinds 2015 structureel in op het programma ‘Kansrijk van Start’. In dat kader werken zij samen met Stichting Babyspullen. Zwangeren of gezinnen die financieel weinig middelen hebben, kunnen een babystartpakket met praktische spullen ontvangen. De gemeente of hulpverleningsorganisatie meldt de zwangere of ouders aan. De gemeente draagt vijftig euro bij per verstrekt pakket. Daarvan dekt Stichting Babyspullen de kosten voor het pakket en stellen het pakket samen. De babystartpakketten bieden niet alleen praktische hulp, maar ook een goede opening voor een gesprek over verdere hulpverlening. Lees verder over de ervaringen uit Heerlen. Ga na of je gemeente ook samenwerkt met Stichting Babyspullen.

Zicht op ondersteuning en hulp voor gezinnen lokaal

Daarnaast is er vanuit het lokaal armoedebeleid vaak al veel ondersteuning en hulp voor (aanstaande) ouders en hun kinderen. Denk aan stadspassen, collectieve aanvullende ziektekostenverzekering of kindpakketten.

Kindpakket

In veel gemeenten is er een kindpakket om kinderen zoveel mogelijk mee te laten doen. Het gaat vaak om een bundeling van regelingen voor kinderen tot 18 jaar uit gezinnen met een laag inkomen (onder de norm van 120% van het sociale minimum). Ze vergoeden bijvoorbeeld contributies voor sport en cultuur, of schoolreisjes en fietsen. Ook kan het kindpakket een bijdrage leveren aan het welzijn van kinderen. De invulling wisselt per gemeente. Is er een kindpakket in jullie gemeente? Kennen  (zorg)professionals het kindpakket?

Armoedepact

Naast een kindpakket kennen ook veel gemeenten (en regio’s) een armoedepact. Hiermee verbinden meerdere organisaties zich aan de ambitie om armoede te bestrijden en wordt soms ook specifiek ingezet op kinderarmoede, zoals in Almelo en bij het Zeeuwse pact. Kijk of je met de coalitie of een afgevaardigde bij zo’n armoedepact kunt aansluiten, informatie kunt delen en waar mogelijk kunt verbinden.

  • Ga met de coalitie na welke ondersteuning en hulp er in jullie gemeente is op het gebied van armoede en schulden. Zorg ervoor dat professionals deze leren kennen en weten hoe zij (aanstaande)ouders kunnen verwijzen.
  • Mogelijk is er één partner die het beste overzicht heeft van alle mogelijkheden op het gebied van armoede en schulden. Kunnen (zorg)professionals bij signalen van armoede en schulden daar contact mee opnemen?
  • Maatschappelijk werkers, consulenten geldzaken/zorgen en het buurt- of wijkteam kennen vaak de lokale hulp en ondersteuning. Werk samen met hen en benut hun expertise en netwerk.
  • Werk met elkaar aan een vindbaar, duidelijk en actueel overzicht van lokale ondersteuning en hulp. Enkele voorbeelden uit coalities:
    • De coalitie Kansrijke Start in Aalsmeer/Amstelveen maakte met elkaar een boekje met een overzicht van de ondersteuning en hulp voor (aanstaande) ouders die minder te besteden hebben. Het boekje is voor ouders, maar is ook verspreid onder professionals zoals de huisartsen, JGZ en verloskundigen. Zij gebruiken het tijdens hun gesprekken met (aanstaande) ouders.
    • Een informatiekaart met telefoonnummers zoals in Apeldoorn. De coalitie in Nijmegen heeft een vergelijkbare kaart opgesteld onder de naam  ‘Routekaart geldzorgen’. Daarop staat praktische informatie over het signaleren en bespreken van geldzorgen en telefoonnummers om ouders toe te leiden naar hulp en ondersteuning.
    • In Arnhem is een toolbox gemaakt voor partners die inwoners spreken met geldzorgen. De toolbox bevat onder andere een routekaart en uitleg voor partners over het aanbod in de gemeente.
    • Utrecht maakte de wegwijzer voor gezinnen met weinig geld. Een handig boekje voor professionals en gezinnen met een overzicht van hulp en informele zorg in de stad voor gezinnen met geldzorgen.
    • Er bestaan vaak ook al overzichten met aanbod rond armoede en schulden in je gemeente zoals Geef armoede een gezicht uit Utrecht, de wegwijzer 024 uit Nijmegen of ‘De kleine beurs’ in Limburg. Mogelijk moeten deze nog worden aangevuld met ondersteuning en hulp voor de doelgroepen van Kansrijke Start.
  • Zorg naast een overzicht op papier ook voor live ontmoeting tussen partners. Enkele voorbeelden uit coalities:
    • Organiseer een netbijeenkomst of ‘kennislunch’. Tijdens zo’n bijeenkomst kunnen partners elkaar leren kennen en uitwisselen over de belangrijkste lokale (formele- en informele) hulp en ondersteuning op het gebied van geldzorgen, armoede en schulden. Partners die deze ondersteuning of hulp bieden, kunnen hun werk toelichten.
    • Organiseer werkbezoeken bij verschillende professionele en vrijwilligersorganisaties die ondersteuning en hulp bieden tijdens de eerste 1000 dagen.
  • Werkt jullie gemeente samen met Geldfit? Via een online test, chat of telefoonnummer, krijgen mensen inzicht in hun financiële situatie. Na de test worden mensen verwezen naar de financiële hulporganisaties in hun gemeente. Denk bijvoorbeeld aan energiecoaches, vrijwilligersinitiatieven en schuldhulpverlening. Dit vult Geldfit aan met het landelijke aanbod. Kun je (aanstaande) ouders hierop wijzen of hen helpen met invullen?

Gemeentepolis

Veel gemeenten hebben een gemeentepolis. Dit is een zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen, chronische ziekte of beperking. Het is een basisverzekering met een aanvullende verzekering. De afspraken over de inhoud en over de kosten worden in gezamenlijk overleg tussen zorgverzekeraar en gemeenten gemaakt. Dit gebeurt vaak in regionaal verband met de preferente zorgverzekeraar in dat gebied. In de meeste gemeenten valt de ontwikkeling en afsluiting van de polis onder Werk en Inkomen. In de aanvullende verzekering van deze gemeentepolis kunnen extra vergoedingen worden opgenomen op het gebied van preventie en kansrijke start.

  • Informeer coalitiepartners over de minimapolis in je gemeente. Vertel wat wordt vergoed en wat niet en wat de voor- en nadelen zijn.
  • Communiceer met (aanstaande) ouders over de polis op een eenduidige en begrijpelijke manier. Zorg voor begeleiding van (aanstaande) ouders naar een passende verzekering.
  • Ga na wie in je gemeente de gesprekken met de zorgverzekeraar voert. Bespreek wat er nu al in de polis zit voor zwangeren of gezinnen in een kwetsbare situatie en wat daarin nog meer mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan het vergoeden de kosten voor kraamzorg.

Lees verder over samenwerken met zorgverzekeraars en de gemeentepolis.

Toegang van ondersteuning bij armoede verbeteren

  • Zorg bij (aanstaande) ouders voor de bekendheid en toegankelijkheid van regelingen en ondersteuning. Enkele mogelijkheden:
    • Publiceer over de voorzieningen in lokale kranten, weekbladen en in (school)nieuwsbrieven.
    • Houd rekening met het taalniveau van de mensen die je wilt bereiken. Zorg voor begrijpelijke communicatie over regelingen en ondersteuning, in gesprekken, in schriftelijke communicatie en op websites.

Laaggeletterdheid en armoede gaan hand in hand

Voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen, is een randvoorwaarde om een stabiele financiële situatie te krijgen en te houden.

  • In de Factsheet Geld staan alle feiten over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede op een rij.
  • Meer weten over basisvaardigheden en hoe je daar als gemeente met partners op in zet? Lees het kennisdossier Basisvaardigheden en gezondheidsvaardigheden; handvatten voor gemeenten.
    • Informeer (aanstaande) ouders die een uitkering aanvragen over de voorzieningen voor kinderen.
    • Neem zoveel mogelijk drempels weg. Denk aan voorwaarden waaraan moet worden voldaan of ingewikkelde routes en procedures om aan te vragen.
    • Zorg ervoor dat ouders op weg geholpen worden en waar nodig extra ondersteund kunnen worden, zoals bij het invullen van formulieren of het aanvragen van regelingen en ondersteuning. In veel gemeenten is er een formulierenbrigade, hulp bij thuisadministratie of zijn er ‘maatjes’ op het gebied van schulden en financiën. Nodig hen uit bij je gesprek met (aanstaande) ouders. Help ouders met het vinden van de juiste informatie en kom er later nog eens op terug en vraag of het gelukt is.
Naar boven