De vakantieperiode is voor veel mensen een fijne en ontspannen tijd, maar dat geldt helaas niet voor iedereen. Een meisje uit een cultuur waar vrouwelijke genitale verminking (VGV)/meisjesbesnijdenis voorkomt, loopt in deze periode namelijk extra risico om besneden te worden. Dit kan gebeuren op het moment dat ze tijdens de vakantieperiode familie bezoekt in het land van herkomst of elders.

Omdat de schoolvakantie dichterbij komt, vragen we extra aandacht voor dit onderwerp. Hoe kunnen we deze zomervakantie vrouwelijke genitale verminking/meisjesbesnijdenis samen proberen te voorkomen?

Risico voor meisjes die in Nederland wonen

Vrouwelijke genitale verminking (VGV)/Meisjesbesnijdenis is een ernstige vorm van kindermishandeling en is in Nederland bij wet verboden. Naar schatting lopen 2600 in Nederland wonende meisjes, een reëel risico om in de komende 20 jaar besneden te worden. Zij lopen dit risico vooral bij bezoek aan het land van herkomst (Pharos 2026). Ouders zijn strafbaar als ze hun kind laten besnijden. Ook wanneer de besnijdenis in een ander land wordt uitgevoerd. Het is belangrijk om te weten wat je als professional moet doen bij een vermoeden van VGV.

Hoe bereid je je voor op de vakantieperiode als professional?

Samen met GGD GHOR Nederland, het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid (NCJ) en het Ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakten wij onderstaande praktische instrumenten. Deze kunnen professionals in de JGZ en het onderwijs ondersteunen bij het signaleren en voorkomen van VGV/meisjesbesnijdenis rondom vakantieperioden.

• Een voorbeeldbrief voor JGZ om scholen te informeren. Deze brief is afgestemd met de PO-raad en VO-raad, en roept op om bij signalen over VGV/meisjesbesnijdenis de meldcode te starten.
• JGZ-richtlijn vrouwelijke genitale verminking die ook leerkrachten handvatten biedt.
• De ‘Verklaring tegen meisjesbesnijdenis’. Die verklaring kan aan ouders worden meegegeven voordat ze op reis gaan en is in 8 talen beschikbaar.
• Algemene informatie over meisjesbesnijdenis.
• Posters van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ter preventie van VGV.

Rol JGZ in voorkomen van VGV/meisjesbesnijdenis

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) zet actief in om VGV/meisjesbesnijdenis te voorkomen. De JGZ heeft veel kennis over hoe om te gaan met vermoedens ervan, en vormt een belangrijke schakel in de preventie van deze schadelijke praktijk. De JGZ bespreekt VGV/meisjesbesnijdenis met de ouders en meisjes afkomstig uit risicolanden volgens de JGZ-richtlijn vrouwelijke genitale verminking. Scholen, JGZ en Veilig Thuis vormen samen het vangnet voor kinderen. Daarom draagt een nauwe samenwerking tussen deze partijen bij aan het voorkomen en signaleren van VGV/meisjesbesnijdenis.

FSAN

Naast de JGZ-organisaties vraagt ook de Federatie van Somalische Associaties Nederland (FSAN) extra aandacht voor de preventie van VGV/meisjesbesnijdenis vóór en na vakantieperiodes. FSAN doet dit o.a. via voorlichtingswebsites, social media en lokale radio.

Verdere verdieping in het onderwerp meisjesbesnijdenis

Naast extra alert zijn rondom de vakantieperiode kun je je als professional verder verdiepen in het onderwerp VGV/meisjesbesnijdenis. Pharos biedt hiervoor verschillende trainingen en voorlichtingsmateriaal aan.

Trainingen en informatiemateriaal

Speciaal voor JGZ-medewerkers die mogelijk te maken krijgen met VGV/meisjesbesnijdenis hebben we trainingen, zoals Meisjesbesnijdenis – oefenen in gespreksvoering. Als aanvulling hierop bieden we informatiematerialen en denken we graag met je mee over casuïstiek (via focalpointmeisjesbesnijdenis@pharos.nl). Hier vind je een voorbeeldcasus waarmee je met collega’s kunt oefenen. Ook is er een geaccrediteerde e-learning beschikbaar voor JGZ-medewerkers.

Meer informatie

Heb je vragen over de preventie van VGV, nu of tijdens de vakantieperiode? Neem dan contact op met Pharos via focalpointmeisjesbesnijdenis@pharos.nl.