Onze missie
Het terugdringen van grote gezondheidsverschillen.

Ons uitgangspunt 
Gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen in Nederland.

Missie en visie

Het gaat goed in Nederland. Gemiddeld zijn we gezonder dan ooit. Maar dit geldt lang niet voor alle inwoners. Laagopgeleiden overlijden 6 jaar eerder dan hoogopgeleiden. Zij leven 15 jaar minder lang in goed ervaren gezondheid. Als je bijvoorbeeld kanker hebt, heb je als hoogopgeleide patiënt meer kans om dat te overleven dan een laagopgeleide.

Ook vluchtelingen hebben in Nederland vaak te maken met gezondheidsachterstanden. Ondanks hun veerkracht kunnen de gevolgen van geweld en traumatische ervaringen erg groot zijn voor hun lichamelijke en geestelijke gezondheid. Het is bovendien voor vluchtelingen en andere niet-westerse migranten moeilijk om hun weg te vinden in de gezondheidszorg. Als er niet voldoende aandacht is voor hun gezondheid, staat dat hun participatie en integratie in de weg.

Deze gezondheidsverschillen zijn niet acceptabel.

Meer dan een morele wens

Gezondheid hangt samen met veel andere dingen zoals zelfredzaamheid, eenzaamheid, stress door schulden en mogelijkheden tot participatie. Het terugdringen van gezondheidsverschillen is daarom niet alleen een morele wens. Het is belangrijk voor de samenleving als geheel en lokaal, voor de deelname van alle inwoners aan de Nederlandse maatschappij, voor de economie, de arbeidsmarkt en voor het verminderen van zorgkosten. Ons uitgangspunt is daarbij: gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen in Nederland.

Gezondheidsverschillen duurzaam aanpakken

Pharos streeft naar een inclusieve samenleving die iedereen gelijke kansen biedt op een optimale gezondheid. Het terugdringen van gezondheidsverschillen staat daarbij centraal. Op basis van wetenschappelijke en praktijkkennis hebben we negen principes uitgewerkt voor een succesvolle, duurzame aanpak van gezondheidsverschillen.

Gezondheidsverschillen duurzaam aanpakken, de negen principes voor een succesvolle strategie

Toegankelijke zorg

Maar liefst een derde van de Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Dat betekent dat zij niet voldoende in staat zijn om mondelinge en schriftelijke informatie over gezondheid te vinden, te begrijpen en te gebruiken. Vaak gaat het om laagopgeleiden of migranten. Om gezondheidsproblemen, zoals overgewicht en chronische ziektes, bij deze mensen te voorkomen en te verlichten, is het goed om informatie ook voor hen toegankelijk en begrijpelijk te maken. Dat kan door je taalniveau aan te passen op het niveau van de patiënt of cliënt. Of door ze te helpen met eenvoudig voorlichtingsmateriaal. Het is belangrijk ze te betrekken in de productie van die voorlichting.

Toegankelijke eHealth

Ook eHealth is noodzakelijk voor toegankelijke zorg. In een samenleving die steeds digitaler wordt, kan nog altijd 22 procent van de Nederlanders niet of nauwelijks voldoende overweg met digitale toepassingen. Apps, websites en software zijn lang niet toegankelijk voor iedereen. 6 procent heeft nog nooit internet gebruikt. Onder laagopgeleiden gaat het om 13 procent. Bovendien is de informatie die er wordt gegeven niet altijd begrijpelijk voor de ruim 2,5 miljoen laaggeletterde Nederlanders.

Pharos zet zich met eHealth4All in voor gezondheidsapps en -toepassingen die begrijpelijk zijn voor iedereen. eHealth moet voor alle mensen gemakkelijk te vinden zijn én te gebruiken. Daarom willen we dat ontwikkelaars en zorgprofessionals laagopgeleide of minder digivaardige gebruikers betrekken bij de ontwikkeling. We willen dat professionals hun patiënten vervolgens begeleiden bij het gebruik van eHealth: een online app moet worden gecombineerd met persoonlijk contact met de zorgverlener. Tot slot stimuleren wij dat lokale organisaties en gemeenten afspraken maken over hoe eHealth wordt ingezet.

In de gemeente en de wijk

Gezondheidsverschillen zijn niet alleen landelijk zichtbaar, maar juist ook lokaal. Zo hebben inwoners van achterstandswijken vaker gezondheidsproblemen. Om gezondheidsachterstanden aan te pakken en om persoonsgerichte preventie en zorg te verbeteren, is lokale samenwerking nodig. Zorgprofessionals, welzijnsorganisaties én gemeenten hebben een belangrijke rol in die samenwerking. Bovendien is het cruciaal dat inwoners zelf worden betrokken bij het opzetten, uitvoeren en toetsen van oplossingen om achterstanden aan te pakken. Zo wordt de wijk een plek waarin alle inwoners, van kinderen tot ouderen, kansen krijgen op een gezond leven. Een wijk waarin inwoners bovendien zelf meer regie krijgen, ook over hun gezondheid.

Achterliggende oorzaken gezondheidsproblemen

Gezondheidsachterstanden staan nooit op zichzelf. Ze hangen samen met andere problemen. Denk aan armoede. Als je weinig geld of zelfs schulden hebt, lijkt het eigen risico hoog. Dan ben je misschien bang voor kosten als je naar de dokter gaat. Medicijnen lijken duur. Gezond eten lijkt duur. Als je de huur nauwelijks kunt betalen, is je gezondheid vaak niet je eerste prioriteit. Stress over de situatie van jezelf en je gezin leidt weer tot nieuwe gezondheidsproblemen. En uit schaamte, omdat je iets niet begrijpt, vraag je niet om hulp.

Bestaande maatregelen om leefstijl te verbeteren hebben vaak te weinig effect bij mensen die leven in kwetsbare situaties. In de lokale aanpak van gezondheidsachterstanden moet daarom oog zijn voor achterliggende oorzaken van problemen, waaronder armoede, schulden, leefomgeving, eenzaamheid, onderwijs of werk. Met onze kennis dragen wij bij aan die integrale aanpak: landelijk, in gemeenten en in de wijk. Daarbij hebben inwoners zelf altijd de hoofdrol.

Rol gemeenten en Gezond in…

Gemeenten hebben een grote rol in het terugdringen van gezondheidsverschillen. Zij kunnen een spil zijn in een lokale aanpak van achterstanden, juist omdat zij niet alleen verantwoordelijk zijn voor gezondheidsbeleid, maar ook voor beleid op bijvoorbeeld armoede en leefomgeving. Het is belangrijk dat professionals en welzijnsorganisaties weten waarvoor zij bij hun gemeente terecht kunnen en bij wie zij dan moeten zijn. Tegelijk kan de gemeente organisaties en professionals verbinden met andere partijen, zoals onderwijs, politie en woningcorporaties.

Met Gezond in…, ons stimuleringsprogramma voor gemeenten, zijn we samen met Platform31 betrokken bij een lokale aanpak van gezondheidsachterstanden in meer dan 155 GIDS-gemeenten (Gezond In De Stad). Het gaat om een brede aanpak gericht op het verbeteren van leefstijl met oog voor achterliggende problemen. Vanuit dit programma delen we kennis en inspirerende voorbeelden via het online platform gezondin.nu.

Persoonsgerichte zorg voor iedereen

Om iedereen dezelfde kansen te geven op een gezond leven, is het goed om te beseffen dat mensen verschillend zijn. Niet één aanpak is geschikt voor iedereen. Daarom moeten preventie en zorg persoonsgericht zijn. Ook voor mensen – jong en oud – in sociaal kwetsbare situaties. Denk opnieuw aan mensen met een lage opleiding, laaggeletterden, mensen met een andere culturele achtergrond zoals migranten en vluchtelingen. En mensen die leven in armoede. Nu worden zij niet voldoende bereikt in de zorgverlening of met (lokaal) beleid. En zij worden niet voldoende betrokken in wetenschappelijk onderzoek naar gezondheid. Wij zetten onze kennis in om de kwaliteit en toegankelijkheid van preventie en zorg juist voor die groepen te verbeteren.

Versterken eigen regie

Zorg op maat en een goede samenwerking tussen zorgprofessionals, organisaties en lokale overheden zijn belangrijk. Maar er is meer nodig. Zoals het bevorderen van de participatie en eigen regie van mensen, waaronder laagopgeleiden en migranten. We hebben het niet alleen over deze mensen, we werken echt met ze samen. Wij helpen met het actief betrekken van mensen in sociaal kwetsbare situaties bij onderzoek, beleid en de zorg. Denk bijvoorbeeld aan hoe je de kwaliteit van zorg meet. Nu worden ervaringen van laagopgeleiden en migranten onvoldoende meegenomen in onderzoek, omdat hun respons laag is. Onderzoeken naar de kwaliteit van zorg zijn daardoor niet representatief. Daar zijn oplossingen voor.

Voor het versterken van de eigen regie hebben wij drie uitgangspunten:

  • Goede voorbeelden van de succesvolle participatie van laagopgeleiden en migranten moeten toegankelijk zijn voor alle (zorg)organisaties en professionals. Deze kennis moet landelijk en internationaal worden uitgewisseld.
  • Laagopgeleiden en migranten moeten evenredig vertegenwoordigd zijn in patiëntenorganisaties en cliëntenraden.
  • Door informatie over zorg toegankelijk en begrijpelijk te maken, houden laagopgeleiden en migranten zelf regie, wat hun participatie verbetert.

Gezondheidsverschillen terugdringen zien we als een plicht. Maar niemand kan dat alleen. Samen kunnen we het verschil maken.

Bereiken en betrekken van inwoners met lage SES

Pharos wil dat de stem van alle inwoners gehoord en vertegenwoordigd wordt in het Nederlandse zorgstelsel. Dat kan alleen als óók de vaak moeilijk bereikbare inwoners een actieve rol krijgen. Hoe doe je dat als gemeente?
Meer over Bereiken en betrekken van inwoners met lage SES

Interventies effectief maken voor iedereen

Mensen met weing inkomen, een lage opleiding of een migratieachtergrond hebben nu het minst aan interventies die hun gezondheid moeten verbeteren. Ze sluiten vaak onvoldoende aan bij hun mogelijkheden en leefwereld. Toch kun je een interventie ontwikkelen die wel aansluit en effectief is voor iedereen. Bekijk de handreiking Gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen | Wat maakt het verschil?

Thema's van Pharos