Bereiken en betrekken

Om gezondheidsverschillen te verkleinen, is het essentieel om mensen met een lagere sociaaleconomische positie en/of een migratieachtergrond te bereiken en betrekken. Wil je bijvoorbeeld beleid ontwikkelen, interventies samenstellen, voorlichtingsmaterialen maken of onderzoek doen? Je mist een groot deel van de bevolking als je deze mensen niet meeneemt. De kans is dan groot dat zij bijvoorbeeld uitvallen bij onderzoek en dat interventies niet aanslaan.
De stem van álle mensen moet gehoord en vertegenwoordigd worden in het Nederlandse zorgstelsel. Dat kan alleen als ook de moeilijk bereikbare mensen een rol krijgen. Maar hoe pak je dat aan? Pharos biedt handvatten en handelingsperspectief bij het vinden van en contact maken met deze mensen voor overheden, zorg- en welzijnsorganisaties, patiëntenorganisaties en onderzoekers.

Situatie, feiten en cijfers

Inwoners, patiënten en cliënten worden steeds vaker en beter betrokken bij de ontwikkeling van beleid, uitvoering van onderzoek en de inrichting van zorg en ondersteuning. Maar vooral mensen met een lagere maatschappelijke positie (lagere opleiding en weinig inkomen, ongeveer een derde van de Nederlandse bevolking) en mensen met een migratieachtergrond worden slecht vertegenwoordigd. Uit onderzoek en praktijk weten we dat acties die gericht zijn op alle inwoners en geen rekening houden met verschillen tussen mensen, de gezondheidsverschillen vergroten in plaats van verkleinen. Het bereiken en betrekken van mensen met een lagere maatschappelijke positie of een migratieachtergrond is dus belangrijk om achterstanden te verkleinen. Want wanneer je de doelgroep niet betrekt, slaan beleid en interventies niet aan.

Hoe bereik en betrek je mensen met een lagere maatschappelijke positie?

Er zijn verschillende manieren om mensen met een lagere maatschappelijke positie te bereiken en betrekken. De keuze voor de aanpak is afhankelijk van het doel. Daarom hebben we verschillende adviezen, afhankelijk van de instantie of organisatie waarvoor je werkt. Deze lijst is een greep uit de middelen die wij aanraden.

Community-aanpak in gemeente

Werk je wijkgericht? Denk dan aan een community-aanpak die goed aansluit bij sociaal economische zwakkere wijk, zoals de ABCD-methode. Hierbij werken lokale gemeenschappen en organisaties samen om de gezondheid en het welzijn te verbeteren, veerkracht op te bouwen en ongelijkheden te verminderen. Goede voorbeelden van een community-aanpak zijn Well London Communities en enkele lokale aanpakken van GIDS-gemeenten om gezondheidsverschillen terug te dringen. Bekijk bijvoorbeeld de community-aanpak in Diemen.

Materialen testen

Wil je weten of je voorlichtings- en communicatiematerialen of eHealthtoepassingen voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk zijn? Het testen van deze materialen bij de gebruikers is cruciaal. Zo zijn de materialen te gebruiken en begrijpen voor iedereen. Taalambassadeurs helpen met testen en weten uit eigen ervaring hoe het is om moeite te hebben met lezen en schrijven. Lees meer over eenvoudig voorlichtingsmateriaal of bekijk het verhaal van ex-laaggeletterden.

Verbetertrajecten in zorg

Werk je aan verbetertrajecten in de zorg? Begrijpelijk communiceren en samen beslissen is hiervoor erg belangrijk. Zorg ervoor dat in je projectgroep ook laagopgeleide patiënten zitten. Voorbeeld van verbetertrajecten waarbij de doelgroep kan helpen, zijn het maken van patiëntenreizen en het houden van spiegelgesprekken.

Patiënten met migratieachtergrond

Wil je met jouw patiëntenorganisatie meer patiënten met een migratieachtergrond bereiken en betrekken? Zorg dat je achterhaalt welke informatie mensen nodig hebben. Lees onze handreiking patiëntenparticipatie van migranten in onderzoek, kwaliteit en beleid.

Participatieve onderzoeksmethodes

Werk je aan een onderzoek(svoorstel) en ben je op zoek naar onderzoeksmethodes die ook geschikt zijn voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Zorg voor geschikte participatieve methodes en reserveer voldoende tijd om deze uit te voeren. Voorbeelden van participatieve methodes zijn Participatory, Learning and Action (PLA), photovoice en focusgroepgesprekken. De leefplekmeter is een instrument dat je kunt inzetten om samen met inwoners de leefomgeving in kaart te brengen.

Zie ook twee Pharos Infosheets over inclusief onderzoek.

Sleutelpersonen gezondheid statushouders

Werk je aan de participatie van statushouders in je gemeente en wil je je beleid goed laten aansluiten bij hun behoeften? En zoek je naar een manier om met hen in gesprek te komen? Wij hebben een grote groep statushouders getraind tot ‘sleutelpersoon gezondheid statushouders’. De sleutelpersonen kunnen adviseren over beleid, verbinding leggen en individuen bijstaan. Bijvoorbeeld bij het keukentafelgesprek over WMO-zorg of bij trajecten bij Werk en Inkomen. Bekijk wie de sleutelpersonen bij jou in de buurt zijn op de kaart.

Video: Inwoners vertellen zelf wat ze nodig hebben om actief mee te kunnen doen

Wat doet Pharos?

We verzamelen, ontwikkelen en delen kennis in samenwerking met de mensen om wie het gaat. We werken direct met hen samen en ook met organisaties die hen vertegenwoordigen. Voorbeelden van zulke organisaties zijn Stichting ABC, LSA Bewoners, migranten- en zelforganisaties, patiënten- en cliëntenorganisaties en migranten- en vluchtelingenorganisaties. Daarnaast werken we samen met onder andere lokale en landelijke overheden, universiteiten, hogescholen en mbo’s, kenniscentra, GGD’s, organisaties en professionals in zorg en welzijn en koepels & brancheorganisaties.

We combineren kennis uit de wetenschap met ervaringen uit de praktijk van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden, een lagere maatschappelijke positie en/of een migratieachtergrond en van professionals. We ontwikkelen samen methoden, publicatiesfactsheets en (eenvoudig) voorlichtingsmateriaal: handelingsperspectief voor zorgprofessionals en beleidsmakers.

We inspireren professionals en beleidsmakers met goede voorbeelden uit de praktijk. De lessen die uit de voorbeelden naar voren komen, kunnen zij in hun dagelijks werk meenemen. We maken ons hard voor inclusief onderzoek: het bereiken en betrekken van mensen met een lagere opleiding en een migratieachtergrond in wetenschappelijk onderzoek.

Meer informatie

Werkvormen en praktische tips

In gesprek met inwoners met een lage ses en/of migrantieachtergrond – Werkvormen en praktische tips

Een onderzoeksbureau voor èn door mensen die langdurig ondersteuning nodig hebben op gebied van werkloosheid, huiselijk geweld, psychische of lichamelijke problemen, schulden en eenzaamheid. De stem van die bewoners horen aan gemeenten en organisaties. Utrecht en Amsterdam.

Wetenschappelijk onderzoek met 'mensen in sociaal kwetsbare situaties'- hoe doe je dat?

Wetenschappelijk onderzoek met ‘mensen in sociaal-kwetsbare situaties’; hoe doe je dat?

Pharos zet zich in voor mensen met gezondheidsachterstanden. Mensen in sociaal kwetsbare situaties (door armoede, moeite met lezen en schrijven, slechte woonomstandigheden, migratieachtergrond, etc.) hebben een grotere kans op gezondheidsachterstanden. In onderzoek worden deze mensen vaak niet meegenomen; ze worden vaak ‘moeilijk bereikbaar’ genoemd. Als respondent vallen zij af omdat ze niet aan inclusiecriteria voldoen, bijvoorbeeld wanneer ze onvoldoende Nederlands kunnen lezen of schrijven of meerdere (chronische) ziekten hebben.

Eenvoudige en begrijpelijke onderzoeksformulieren: patiëntinformatieformulier (PIF) en toestemmingsformulier (IC)

Eenvoudige en begrijpelijke onderzoeksformulieren: patiëntinformatieformulier (PIF) en toestemmingsformulier (IC)

Onderzoekers werken vaak samen met patiënten in hun onderzoeken. Patiënten moeten voor deelname goed weten wat het onderzoek inhoudt. Dit leggen onderzoekers uit in een patiëntinformatieformulier (PIF). Ook moet de patiënt een toestemmingsformulier (IC) ondertekenen.

De gebruikte formulieren zijn echter vaak te ingewikkeld: patiënten begrijpen ze niet en besluiten niet mee te doen. Je mist een deel van je onderzoekspopulatie.

Eenvoudige en begrijpelijke formulieren zijn dus belangrijk zodat iedere patiënt mee kan doen. Zij worden beter geïnformeerd en kunnen onderbouwd besluiten om mee te doen aan een onderzoek.

GezondIn

Het Stimuleringsprogramma GezondIn (Pharos en Platform31) werkt samen met 155 gemeenten aan de aanpak van gezondheidsachterstanden van inwoners met een lagere sociaal economische status en/of een migratieachtergrond.

Relevante kennisdossiers GezondIn

Kennisdossier Participatie
Kennisdossier Burgers zijn hoofdrolspelers

Programma Inwoner in de Hoofdrol

Het is belangrijk om inwoners te betrekken bij alles wat er op lokaal niveau voor hen bedacht wordt om hun gezondheid te behouden en versterken. In steeds meer publicaties wordt de dialoog met inwoners als voorwaarde voor succes genoemd. Gemeenten en lokale organisaties zien dit ook en hebben behoefte aan kennis om inwoners op een goede manier te betrekken zodat hun beleid en aanbod beter aansluiten. Pharos voorziet hen van deze kennis.

Naar programma Inwoner in de Hoofdrol

Over Pharos

Benieuwd naar meer informatie over Pharos?

Missie en visie Wij zetten ons in voor het terugdringen van grote gezondheidsverschillen in Nederland.

Programma’s De kennisprogramma’s van Pharos vertalen strategie en prioriteiten naar aanpak en werkwijze.

Medewerkers Maak kennis met onze experts. Ze geven je graag advies.

Werken bij Pharos Bekijk vacatures, stages en werkervaringsplekken.

Inwoners in de hoofdrol

Praktische handvatten om inwoners met een lage SES te bereiken en betrekken bij gezondheidsbeleid en uitvoering

Meer publicaties

Incompany training / 2 dagdelen

Bereiken en betrekken van bewoners met een lage SES

Je krijgt kennis en handvatten voor het betrekken van bewoners met lage SES. Hoe je dat eigenlijk en waar begin je? Na deze training ben je beter in staat om in je eigen gemeente aan de slag te gaan.

Meer trainingen

Waarvoor kun je bij Pharos terecht?

Ben je beleidsmedewerker, eerstelijns of tweedelijns zorgverlener of werkzaam bij een patiëntenfederatie? En kun je praktische handvatten gebruiken om mensen met een lagere maatschappelijke positie of migratieachtergrond te bereiken en betrekken?

Pharos biedt kennis en praktisch handelingsperspectief als je bijvoorbeeld wilt weten hoe je:

  • begint met bereiken en betrekken
  • activiteiten mogelijk maakt met GIDS-gelden
  • samenwerkt met andere partijen om mensen met een lagere maatschappelijke positie te bereiken en betrekken
  • sleutelpersonen inzet om mensen te bereiken en betrekken

Bel (030) 234 9800 of mail info@pharos.nl

Onze experts