Kansrijke start

De gezondheid van een kind begint niet pas bij de geboorte, maar al voor de conceptie. Vanaf die conceptie is de ontwikkeling van een kind bepalend voor zijn gezondheid en welzijn als volwassene. En zelfs voor de gezondheid van volgende generaties. Als we gezondheidsverschillen in Nederland echt willen terugdringen, moeten we inzetten op een kansrijke start voor alle kinderen. Dat kan alleen als iedereen die betrokken is bij die start, lokaal en op meerdere domeinen samenwerkt in het verbeteren van de ondersteuning en zorg in de eerste 1000 dagen van een kind.

Actueel

Kick-off Kansrijke Start voor gemeenten uit 3de tranche

Het ministerie van VWS, Pharos en het College Perinatale Zorg (CPZ) organiseerden op 3 juli 2020 een online kick-off bijeenkomst speciaal voor gemeenten uit de 3de tranche en hun partners in de Geboortezorg en jeugdgezondheidszorg. De opnamen van deze bijeenkomst zijn terug te zien via deze links:

Video – plenaire deel I – Angela Uijtdewilligen VWS, Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege Ontwikkeling en Gezondheid  Uva, Amsterdam UMC, Eric Steegers, hoogleraar Verloskunde en Gynaecologie en afdelingshoofd Erasmus MC, Katinka Visscher, Pharos.

Video – plenaire deel II –   Anne Katrien Ausems, CPZ en Gemeente Doesburg.

Bekijk ook de Q&A met veel gestelde vragen tijdens de bijeenkomst en de antwoorden.

(Online) bouwen aan coalities Kansrijke Start in regio Utrecht
Hoe bouw je een sterke coalitie? En hoe ervaren deelnemers het ‘samen- leren- op afstand?’ Annet Roose-van Leijden, Strategisch beleidsadviseur Jeugd bij GGD regio Utrecht en Katinka Visscher, strategisch adviseur Kansrijke Start bij Pharos delen hun ervaring.

Lees het artikel

Coronacrisis en de eerste 1000 dagen

Chronische stress en psychische problemen bij ouders hebben grote invloed op de ontwikkeling van kinderen tijdens de eerste 1000 dagen. Vrouwen en gezinnen die al kwetsbaar zijn, lopen nu een groter risico om buiten beeld te blijven. In het hele land ontstaan initiatieven om zwangeren en jonge gezinnen te ondersteunen in deze onzeker periode. Lees meer over deze initiatieven:

Online community in Amsterdam
Corona Adviesteam in Twente

Eenvoudige voorlichting: zwanger of bevallen en het coronavirus

Situatie, feiten en cijfers

De eerste 1000 dagen van een kind beginnen bij de conceptie. Een baby die tijdens die eerste 1000 dagen blootstaat aan stress, rook, slechte voeding, mishandeling of andere risicofactoren, begint met een achterstand aan de rest van zijn leven.

Een kind dat geen goede start heeft rond de geboorte en in de jaren daarna, heeft op latere leeftijd een grotere kans op lichamelijke en geestelijke problemen, waaronder suikerziekte, hart- en vaatziekten, overgewicht en depressies. Ook is het van invloed op de sociale en emotionele ontwikkeling van een kind.

11.978

11.978 kinderen werden in 2017 te vroeg geboren. Dat is 7,2 procent van het totale aantal geboortes (levend en dood) (RIVM, 2019).

11,3%

11,3 procent van de kinderen werd in 2017 geboren met een laag geboortegewicht voor de zwangerschapsduur (RIVM, 2019).

Er zijn meer oorzaken voor een ongezonde start van kinderen dan de genetische aanleg, gezondheid en leefstijl van de ouders. De oplossing moet zich dan ook niet enkel richten op gezondheidsproblemen. Om een zwangere vrouw te ondersteunen bij het stoppen met roken, is bijvoorbeeld meer nodig dan medisch advies. Vaak spelen sociale factoren een belangrijke rol bij een slechte start. Denk aan armoede, een slechte leefomgeving, eenzaamheid of een beperkt sociaal vangnet. Al deze factoren kunnen bovendien bijdragen  aan chronische stress, een belangrijke oorzaak voor veel gezondheidsproblemen. Daarom is het cruciaal om rond de eerste 1000 dagen lokaal en regionaal een domeinoverstijgende aanpak te ontwikkelen. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar problemen binnen het gezondheidsdomein, maar naar alle achterliggende problemen van (aanstaande) ouders.

Kijk voor de perinatale kerncijfers in jouw gemeente op Waarstaatjegemeente.nl.

Hier lees je de toelichting op de perinatale kerncijfers van Waarstaatjegemeente.nl.

Dit is waarom de eerste 1000 dagen van een kind cruciaal zijn

Wat doet Pharos?

We ondersteunen gemeenten, zorgverleners en professionals in het sociale en medische veld bij het bereiken en ondersteunen van kinderen en hun ouders, zodat alle kinderen een goede start krijgen en gezond opgroeien. Dit doen we onder andere via onze programma’s Gezond opgroeien en GezondIn en uiteraard via het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start, dat een onderdeel is van het Kansrijke Start-actieprogramma van VWS gericht op de eerste 1000 dagen.

Zo ondersteunen wij gemeenten

Met dit stimuleringsprogramma ondersteunen we gemeenten bij het bouwen dan wel versterken van lokale samenwerkingen – ofwel coalities – tussen het medische en het sociale domein in de zorg en ondersteuning rond de eerste 1000 van een kind. Ook ondersteunen we in het delen van kennis rondom Kansrijke Start.

Medische domein:Sociale domein:
VerloskundigenJeugdgezondheidszorg
GynaecologenWelzijn
KraamzorgSchuldhulpverlening
HuisartsenWerk & inkomen
Volwassen GGZHuisvesting

GIDS-gemeenten (Gezond in de Stad) die meedoen aan de impulsregeling  Kansrijke Start vanuit het Rijk, kunnen gebruik maken van onze ondersteuning vanuit dit stimuleringsprogramma. Op aanvraag komen adviseurs bij je langs in de gemeente  en gaan met je in gesprek over het opbouwen of versterken van een lokale coalitie.

Onze experts Katinka Visscher, Hanneke van Zoest, Wendi van Helden en Mara Frank kunnen samen met jou onder andere de lokale feiten en cijfers analyseren en de balans opmaken van de huidige situatie in je gemeente. Zij kunnen meedenken over passende doelen en vervolgacties, of helpen bij het organiseren van een lokale kick-off bijeenkomst met alle partners die meedoen aan de lokale of regionale coalitie.

Aan welke ondersteuning kun je denken:

  • Hulp bij het maken van een startfoto met feiten en cijfers rond de geboorte in uw gemeente.
  • Hulp bij het samen met professionals duiden van deze gegevens en het bepalen van vervolgacties.
  • Het gezamenlijke organiseren van een bijeenkomst op bestuurlijk dan wel uitvoerend niveau om ambities te formuleren.
  • Het helpen bij de balans opmaken: wat is het huidige aanbod, wat gaat goed, waar liggen hiaten?
  • Begeleiding van een bijeenkomst waarin op basis van de ambitie en de aanpak, keuzes worden gemaakt over het inzetten van interventies, programma’s of deskundigheidsbevordering.
  • Advies bij het vormgeven van de regierol en het opdrachtgeverschap richting lokale partijen.
  • Advies over hoe professionals uit het medische en sociale domein elkaar kunnen leren kennen en weten hoe zij elkaars kennis en netwerk kunnen benutten bij de ketenaanpak.

Meer weten over hoe Pharos jouw GIDS-gemeente kan ondersteunen? Lees de folder Stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start. Heb je andere kennis- en ondersteuningsvragen bijvoorbeeld over gezond opgroeien, of over chronische stress en gezondheid of over het bereiken en betrekken van inwoners, de  experts van Pharos, helpen je graag.

Ook andere gemeenten dan GIDS-gemeenten houden zich bezig met een gezonde start voor kinderen. Zij mogen gratis gebruik maken van alle instrumenten, goede voorbeelden, artikelen en dossiers die wij publiceren. We hopen zo alle gemeenten te inspireren op het verstevigen van lokale samenwerkingen rond de eerste 1000 dagen.

Welke gemeenten doen mee?

In totaal zijn 160 gemeenten aan de slag met een lokale coalitie Kansrijke Start. Dit zijn grotendeels GIDS- gemeenten, zij kunnen gebruik maken van de impuls Kansrijke Start en de kennis en expertise van de adviseurs van Pharos.

Vanaf februari 2020 kunnen ook alle (niet-GIDS) gemeenten zich aanmelden voor de impuls Kansrijke Start (3e tranche). Aanmelden kan tot 15 april 2020. Hier vind je meer informatie. Of ga direct na het aanmeldformulier.

Vragen? Bekijk de veel gestelde vragen en antwoorden over de Impuls Kansrijke Start op rijksoverheid.nl  en kijk op kansrijkestartnl.nl/lokale-coalities.

Voorbeelden uit de praktijk

Een aantal gemeenten werkt al aan een lokale aanpak voor een gezonde en kansrijke start. Bekijk hier alle praktijkvoorbeelden:

Gemeente Den HaagGemeente Groningen
Gemeente HeerlenGemeente Hoogeveen
Gemeente NijmegenGemeente Schiedam
Gemeente SmallingerlandGemeente Tilburg
Gemeente Utrecht

Veel lokale energie op Kansrijke Start

Zes gemeenten en een GDD vertellen waar ze staan bij het vormen van lokale coalities.

Lees hier de interviews.

Moeders aan het woord

In deze podcastreeks vertellen de moeders Adonia, Navina en Coby hun verhaal. Hun verhalen maken schrijnend duidelijk waarom vroege signalering van problemen en een betere zorg en ondersteuning vóór, tijdens en na de zwangerschap noodzakelijk is.

 

Bekijk ook de video waarin gemeenten vertellen hoe ze aan de slag zijn gegaan met het vormen van een lokale coalitie:

Analysetool Kansrijke Start

De analysetool Kansrijke Start brengt in kaart wat er lokaal of regionaal al gebeurt in de cruciale 1000 dagen-periode van een kind. Na invullen van de vragenlijst (duur: 15 à 20 minuten) is duidelijk op welke punten de aanpak en de samenwerking versterkt kan worden. De uitslag biedt bovendien een startpunt voor het kiezen van de interventies die in jouw lokale situatie het meest geschikt zijn. Ter inspiratie kun je hiervoor de Menukaart Kansrijke Start raadplegen. Hierin vind je ongeveer honderd verschillende goed beschreven en erkende interventies, uit zowel het medische als het sociale domein. De menukaart is vrij toegankelijk, voor de analysetool hebben gemeenten inloggegevens ontvangen.

Naar analysetool

Meer informatie

Het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start is onderdeel van het actieprogramma Kansrijke Start. We hebben via het programma GezondIn ruime ervaring met het op maat ondersteunen van GIDS-gemeenten bij hun lokale aanpak van gezondheidsachterstanden. Het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start maakt gebruik van de netwerken en werkwijze van GezondIn en benut de kennis uit het programma Gezond Opgroeien en uit andere trajecten waarin we samenwerkenrond Kansrijke Start, zoals  Healthy Pregnancy 4 All (Erasmus MC) en Programma Sociaal Domein (traject gezondheidsverschillen).

Vanuit het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start werken we o.a. samen met het College Perinatale Zorg (CPZ), GGD GHOR Nederland, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), TNO, Andersson Elffix Felix (AEF),  Programma Sociaal Domein (traject gezondheidsverschillen), Healthy Pregnancy 4 All (ErasmusMC) en de Pharos programma’s Gezond Opgroeien en GezondIn

Actieprogramma Kansrijke Start

Bekijk het actieprogramma Kansrijke Start met informatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Checklist Basisprincipes lokale coalities Kansrijke Start

Over Pharos

Benieuwd naar meer informatie over Pharos?

Missie en visie Wij zetten ons in voor het terugdringen van grote gezondheidsverschillen in Nederland.

Programma’s De kennisprogramma’s van Pharos vertalen strategie en prioriteiten naar aanpak en werkwijze.

Medewerkers Maak kennis met onze experts. Ze geven je graag advies.

Werken bij Pharos Bekijk vacatures, stages en werkervaringsplekken.

Meer publicaties

Contact

Voor vragen over dit programma kunt u mailen naar: kansrijkestart@pharos.nl of u kunt contact opnemen met één van onze experts op dit thema.

Onze experts