Kansrijke start

De gezondheid van een kind begint niet pas bij de geboorte, maar al voor de conceptie. Vanaf die conceptie is de ontwikkeling van een kind bepalend voor zijn gezondheid en welzijn als volwassene. En zelfs voor de gezondheid van volgende generaties. Als we gezondheidsverschillen in Nederland echt willen terugdringen, moeten we inzetten op een kansrijke start voor alle kinderen. Dat kan alleen als iedereen die betrokken is bij die start, lokaal en op meerdere domeinen samenwerkt in het verbeteren van de ondersteuning en zorg in de eerste 1000 dagen van een kind.

Situatie, feiten en cijfers

De eerste 1000 dagen van een kind beginnen bij de conceptie. Een baby die tijdens die eerste 1000 dagen blootstaat aan stress, rook, slechte voeding, mishandeling of andere risicofactoren, begint met een achterstand aan de rest van zijn leven.

Een kind dat geen goede start heeft rond de geboorte en in de jaren daarna, heeft op latere leeftijd een grotere kans op lichamelijke en geestelijke problemen, waaronder suikerziekte, hart- en vaatziekten, overgewicht en depressies. Ook is het van invloed op de sociale en emotionele ontwikkeling van een kind.

11.978

11.978 kinderen werden in 2017 te vroeg geboren. Dat is 7,2 procent van het totale aantal geboortes (levend en dood) (RIVM, 2019).

11,3%

11,3 procent van de kinderen werd in 2017 geboren met een laag geboortegewicht voor de zwangerschapsduur (RIVM, 2019).

Er zijn meer oorzaken voor een ongezonde start van kinderen dan de genetische aanleg, gezondheid en leefstijl van de ouders. De oplossing moet zich dan ook niet enkel richten op gezondheidsproblemen. Om een zwangere vrouw te ondersteunen bij het stoppen met roken, is bijvoorbeeld meer nodig dan medisch advies. Vaak spelen sociale factoren een belangrijke rol bij een slechte start. Denk aan armoede, een slechte leefomgeving, eenzaamheid of een beperkt sociaal vangnet. Al deze factoren kunnen bovendien bijdragen  aan chronische stress, een belangrijke oorzaak voor veel gezondheidsproblemen. Daarom is het cruciaal om rond de eerste 1000 dagen lokaal en regionaal een domeinoverstijgende aanpak te ontwikkelen. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar problemen binnen het gezondheidsdomein, maar naar alle achterliggende problemen van (aanstaande) ouders.

Kijk voor de perinatale kerncijfers in jouw gemeente op Waarstaatjegemeente.nl.

Hier lees je de toelichting op de perinatale kerncijfers van Waarstaatjegemeente.nl.

Dit is waarom de eerste 1000 dagen van een kind cruciaal zijn

Wat doet Pharos?

We ondersteunen gemeenten, zorgverleners en professionals in het sociale en medische veld bij het bereiken en ondersteunen van kinderen en hun ouders, zodat alle kinderen een goede start krijgen en gezond opgroeien. Dit doen we onder andere via onze programma’s Gezond opgroeien en Gezond in… en uiteraard via het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start, dat een onderdeel is van het Kansrijke Start-actieprogramma van VWS gericht op de eerste 1000 dagen.

Zo ondersteunen wij gemeenten

Met dit stimuleringsprogramma ondersteunen we gemeenten bij het bouwen dan wel versterken van lokale samenwerkingen – ofwel coalities – tussen het medische en het sociale domein in de zorg en ondersteuning rond de eerste 1000 van een kind. Ook ondersteunen we in het delen van kennis rondom Kansrijke Start.

Medische domein:Sociale domein:
GeboortezorgJeugdgezondheidszorg
VerloskundigenWelzijn
GynaecologenSchuldhulpverlening
KraamzorgWerk & inkomen
HuisartsenHuisvesting
Volwassen GGZ

GIDS-gemeenten (Gezond in de Stad) die meedoen aan de impulsregeling  Kansrijke Start vanuit het Rijk, kunnen gebruik maken van onze ondersteuning vanuit dit stimuleringsprogramma. Op aanvraag komen adviseurs bij je langs in de gemeente  en gaan met je in gesprek over het opbouwen of versterken van een lokale coalitie.

Onze experts Katinka Visscher, Wendi van Helden en Mara Frank kunnen samen met jou onder andere de lokale feiten en cijfers analyseren en de balans opmaken van de huidige situatie in je gemeente. Zij kunnen meedenken over passende doelen en vervolgacties, of helpen bij het organiseren van een lokale kick-off bijeenkomst met alle partners die meedoen aan de lokale of regionale coalitie.

Aan welke ondersteuning kun je denken:

  • Hulp bij het maken van een startfoto met feiten en cijfers rond de geboorte in uw gemeente.
  • Hulp bij het samen met professionals duiden van deze gegevens en het bepalen van vervolgacties.
  • Het gezamenlijke organiseren van een bijeenkomst op bestuurlijk dan wel uitvoerend niveau om ambities te formuleren.
  • Het helpen bij de balans opmaken: wat is het huidige aanbod, wat gaat goed, waar liggen hiaten?
  • Begeleiding van een bijeenkomst waarin op basis van de ambitie en de aanpak, keuzes worden gemaakt over het inzetten van interventies, programma’s of deskundigheidsbevordering.
  • Advies bij het vormgeven van de regierol en het opdrachtgeverschap richting lokale partijen.
  • Advies over hoe professionals uit het medische en sociale domein elkaar kunnen leren kennen en weten hoe zij elkaars kennis en netwerk kunnen benutten bij de ketenaanpak.

Meer weten over hoe Pharos jouw GIDS-gemeente kan ondersteunen? Lees de folder Stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start. Heb je andere kennis- en ondersteuningsvragen bijvoorbeeld over gezond opgroeien, of over chronische stress en gezondheid of over het bereiken en betrekken van inwoners, de  experts van Pharos, helpen je graag.

Ook andere gemeenten dan GIDS-gemeenten houden zich bezig met een gezonde start voor kinderen. Zij mogen gratis gebruik maken van alle instrumenten, goede voorbeelden, artikelen en dossiers die wij publiceren. We hopen zo alle gemeenten te inspireren op het verstevigen van lokale samenwerkingen rond de eerste 1000 dagen.

Welke gemeenten doen mee?

In totaal zijn 127 gemeenten (115 GIDS-gemeenten en 12 andere gemeenten) aan de slag met een lokale coalitie Kansrijke Start.
GIDS-gemeenten die zich nog niet hebben aangemeld voor de Impuls Kansrijke Start kunnen dat doen tot uiterlijk 1 november 2019.
Aanmelden impuls Kansrijke Start

Ook andere (niet-GIDS) gemeenten kunnen gebruik maken van alle beschikbare kennis uit het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start en ervaringen delen met andere gemeenten tijdens landelijke en/of regionale bijeenkomsten.

Vragen? Bekijk de veelgestelde vragen en antwoorden over de Impuls Kansrijke Start op rijksoverheid.nl

Factsheet Kansrijke Start

In dit factsheet vind je de belangrijkste cijfers rondom de eerste 1000 dagen, zoals geboortecijfers en perinatale sterftecijfers. Ook vind je hier de basisprincipes voor lokale coalities Kansrijke Start.

Meer publicaties

Meer informatie

Het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start is onderdeel van het actieprogramma Kansrijke Start. We hebben via het programma Gezond in… ruime ervaring met het op maat ondersteunen van GIDS-gemeenten bij hun lokale aanpak van gezondheidsachterstanden. Het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start maakt gebruik van de netwerken en werkwijze van Gezond in… enbenut de kennis uit het programma Gezond Opgroeien en uit andere trajecten waarin we samenwerkenrond Kansrijke Start, zoals  Healthy Pregnancy 4 All (Erasmus MC) en Programma Sociaal Domein (traject gezondheidsverschillen).

Vanuit het stimuleringsprogramma lokale coalities Kansrijke Start werken we o.a. samen met het College Perinatale Zorg (CPZ), GGD GHOR Nederland, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), TNO, Andersson Elffix Felix (AEF),  Programma Sociaal Domein (traject gezondheidsverschillen), Healthy Pregnancy 4 All (ErasmusMC) en de Pharos programma’s Gezond Opgroeien en Gezond in…

Actieprogramma Kansrijke Start

Actieprogramma Kansrijke Start

Informatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Checklist Basisprincipes lokale coalities Kansrijke Start

Checklist Basisprincipes lokale coalities Kansrijke Start

Vijf basisprincipes voor lokale coalities Kansrijke Start.

Contact

Voor vragen over dit programma kunt u mailen naar: kansrijkestart@pharos.nl of u kunt contact opnemen met één van onze experts op dit thema.

Onze experts